Eρωτήσεις / δραστηριότητες Β’ θέματος

Τα ερωτήματα σχετίζονται με:

α) Την αξιοποίηση του πλαισίου των κειμένων (κοινωνικού, ιστορικού, πολιτιστικού, του χώρου και του χρόνου), με σκοπό την κατανόηση των λόγων και των ενεργειών των υποκειμένων (ατομικών και συλλογικών) που αναφέρονται στα κείμενα και των σχέσεων μεταξύ τους. [Ερωτήσεις/δραστηριότητες σχετικές με την αξιοποίηση του συγκειμένου και της περίστασης επικοινωνίας (χωροχρονικό πλαίσιο, στόχοι & επιδιώξεις, κοινωνικές/πολιτισμικές νόρμες, ύφος, συμμετέχοντες, είδος λόγου, μέσα επικοινωνίας κτλ.)].

Ενδεικτικές ερωτήσεις / δραστηριότητες:

Κειμενικοί δείκτες

Όσον αφορά το περιεχόμενο, έχουμε:

• Τίτλος.
• Πρόσωπα/Χαρακτήρες.
• Συγκρούσεις.
• Συνειρμοί.
• Αξίες.
• Ιδέες, αντιλήψεις.
• Σκοποί.
• Στάσεις.
• Συμπεριφορές.
• Κοινωνικο-πολιτισμικές συνθήκες.
• Ανθρώπινες σχέσεις.
• Κοινωνικά προβλήματα.
• Συναισθηματικό κλίμα.
• Το συγκείμενο.[1]
• Διακειμενικότητα. [2]

Όσον αφορά τα μορφικά στοιχεία:

• Οι γλωσσικές/λεξιλογικές επιλογές (στίξη, γραμματικοί χρόνοι, εγκλίσεις, ρηματικά πρόσωπα, ονοματοποίηση, σχήματα λόγου, σύνταξη, γλωσσικές ποικιλίες, είδος λεξιλογίου, ευθύς – πλάγιος λόγος, χρήση προσωπικής – απρόσωπης σύνταξης κτλ)
• Το λογοτεχνικό γένος (π.χ. ποίηση, πεζογραφία) και το λογοτεχνικό είδος (π.χ. ιστορικό μυθιστόρημα)[3].
• Οι αφηγηματικές τεχνικές.
• Οι αφηγηματικοί τρόποι.
• Τα εκφραστικά μέσα (π.χ. σχήματα λόγου).
• Η δομή.
• Η πλοκή.
• Το ύφος/υφολογικά γνωρίσματα.
• Επιλογή ενός λογοτεχνικού ρεύματος.
• Εικονοποιία.
• Στίξη.
• Στιχουργική.
• Θεατρικά στοιχεία.
• Τεχνική γραφής.
• Μέτρο, ομοιοκαταληξία.
• Λέξεις- φράσεις που συνδέουν τα νοήματα.
• Επιλογή λεξιλογίου (ιδιοτυπίες, ιδίωμα, νεολογισμοί, ιδιόλεκτος…)

Εξεταστέα Ύλη 2019 - 2020

Δείτε εδώ την εξεταστέα ύλη της Νεοελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας για τις πανελλαδικές εξετάσεις 2020

Κρίση παιδείας κριτήριο συνεξέτασης γλώσσας λογοτεχνίας

ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

§1 Σήμερα βιώνουμε μια κρίση ευρέος φάσματος και διεθνούς κλίμακας. Δεν μιλώ για την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008. Μιλώ για μια κρίση που περνά απαρατήρητη, η οποία, όμως, μακροπρόθεσμα μπορεί να αποβεί πολύ πιο επικίνδυνη για το μέλλον της δημοκρατίας: μια πλανητική κρίση παιδείας.

η ύλη της νεοελληνικής γλώσσας ως πανελλαδικά εξεταζόμενο μάθημα

Δείτε εδώ την ύλη της νεοελληνικής γλώσσας ως πανελλαδικό εξεταζόμενο μάθημα

Egon Schiele, Still life with books, 1914

Μεσσιανισμός, κριττήριο αξιολόγησης

Όταν η δημοκρατία λειτουργεί ομαλά, και το κοινωνικό σύνολο δεν επηρεάζεται από καμιά ψύχωση, η λογική γίνεται ο αποφασιστικός παράγων για την εκτίμηση των πολιτικών προγραμμάτων και για την επιλογή των οργάνων της διοικήσεως. Κατά σοφή δε οικονομία έχει γίνει δεκτό ότι η διάρκεια της τετραετίας είναι επαρκής, για να λειτουργήσει ορθολογικά η πολιτική κρίση των διοικούμενων. Ο μεσσιανισμός διεκδικεί την κατάργηση της κοινωνικής κρίσεως και αξιώνει την παράδοση άνευ όρων, μονοπωλώντας υπέρ ενός ατόμου και την κρίση και τα μέσα για την αντιμετώπιση και τη λύση των προβλημάτων της δημόσιας ζωής.
Δύο είναι οι κύριες μορφές του μεσσιανισμού, ο μυστικιστικός και ο δικτατορικός. Για να ευνοηθεί ο μεσσιανισμός απαιτείται μειωμένη δύναμη αντιστάσεως της ορθής κρίσεως και όταν ο ψύχραιμος κοινωνικός ορθολογισμός υποχωρεί, τείνει να καταλάβει τις θέσεις που εκκενούνται, ο κοινωνικός μυστικισμός. Ο κοινωνικός μυστικισμός είναι κατάσταση συγγενική με τη μοιρολατρία υπό την έννοια μίας εκούσιας απαλλοτριώσεως της συλλογικής πολιτικής ευθύνης υπέρ του ενός. Στην περίπτωση του μυστικιστικού μεσσιανισμού το κοινωνικό σύνολο αυτοπαραδίδεται με τον δημοκρατικό οπλισμό του, ο οποίος ταχύτατα απορρίπτεται στα άχρηστα. Στην περίπτωση του δικτατορικού μεσσιανισμού το κοινωνικό σύνολο και οι θεσμοί του κατακτώνται με τη βία, αλλά η πρακτική συνέχεια και στις δύο περιπτώσεις είναι ταυτόσημη. Η δημοκρατία αποπνίγεται και στη θέση της υποκαθίσταται η δικτατορία.

Μεσσιανισμός, Γλώσσα Γ' Λυκείου

Ορισμός: 
μεσσιανισμός είναι η πίστη στον ερχομό ενός σωτήρα σε πολιτικό ή εθνικό επίπεδο, ο οποίος θα λυτρώσει το λαό από τα προβλήματά του. 

Αίτια:
έλλειμμα δημοκρατίας
χαμηλό μορφωτικό επίπεδο
δημαγωγία – Λαϊκισμός
τα ΜΜΕ, όταν λειτουργούν ως φερέφωνα πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων
κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα (π.χ. ανεργία, εγ- κληματικότητα, χαμηλό βιοτικό επίπεδο)
παθητικότητα - Ανασφάλεια 

Συνέπειες:
εμφάνιση ολοκληρωτικών καθεστώτων
μαζοποίηση
πλήττεται η δημοκρατία
δημιουργεί ανασφαλή και εξαρτημένα άτομα υποβιβάζει την προσωπικότητα του ανθρώπου ακρωτηριάζει την κριτική ικανότητα του ανθρώπου
Τρόποι αντιμετώπισης:
εδραίωση, θωράκιση και σωστή λειτουργία της δημοκρα- τίας
ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα κοινά
ανθρωποκεντρική παιδεία
τα ΜΜΕ και οι πνευματικοί άνθρωποι να αναδείξουν τη σημασία της συμμετοχής του πολίτη στα κοινά και να α- πεξαρτηθούν από οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα
συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες. 

Η/Υ, Πληροφορική, Διαδίκτυο και Εκπαίδευση, Γλώσσα Γ' Λυκείου

Ηλεκτρονικός Υπολογιστής (Η/Υ)

Η ηλεκτρονική συσκευή, με την οποία χειρίζεται και επεξεργάζεται κανείς πληροφορίες και δεδομένα με υψηλή ταχύτητα και ακρίβεια, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα κάθε φορά προγράμματα, και η οποία συνδέεται με άλλες συσκευές (λ.χ. οθόνη, εκτυπωτή) για την εισαγωγή, αποθήκευση, ανάκληση και απεικόνιση δεδομένων.

Η/Υ & Εκπαίδευση

Βασικές δυνατότητες:

→ Επεξεργασία κειμένου: Ο υπολογιστής παρέχει τη δυνατότητα στους μαθητές να γράψουν και να επεξεργαστούν ένα κείμενο, με το πρόσθετο πλεονέκτημα πως μπορούν να διορθώσουν, να ξαναγράψουν και να επέμβουν εκ των υστέρων σε όποιο σημείο του κειμένου θέλουν, χωρίς περιορισμούς. Η δυνατότητα αυτή απελευθερώνει τη δημιουργική πτυχή της γραφής, καθώς αίρει τα συνήθη προβλήματα επεξεργασίας ενός χειρόγραφου κειμένου.

≠ Εντούτοις, είναι καλό να μην επιχειρείται η εξοικείωση με την πληκτρολόγηση κειμένου σε πολύ μικρές ηλικίες, καθώς το παιδί πρέπει πρώτα να εξελίξει και να κατακτήσει πλήρως τις κινητικές εκείνες ικανότητες που απαιτούνται για την παραγωγή χειρόγραφου κειμένου. Συνάμα, το γεγονός ότι ο υπολογιστής δύναται να διορθώσει τα ορθογραφικά λάθη ενός κειμένου, ενδέχεται να λειτουργήσει αρνητικά στην προσπάθεια των μικρών παιδιών να μάθουν την ορθογραφία των λέξεων.

Θέμα έκθεσης Γ' Λυκείου, Μνημεία, Πολιτιστική κληρονομιά

Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης
Οι χώροι θέασης και ακρόασης που δημιούργησε η ελληνική αρχαιότητα αποτελούν για πολλούς λόγους μιαν από τις πιο σημαντικές ομάδες μνημείων της πολιτισμικής μας κληρονομιάς.
 Πρώτα απ’ όλα, γιατί οι χώροι αυτοί, ως τόποι μαζικής συγκέντρωσης, για θρησκευτικούς, πολιτικούς ή ψυχαγωγικούς σκοπούς, εκφράζουν στην αρχιτεκτονική με τον προφανέστερο τρόπο τη δημοκρατική αντίληψη για τη ζωή και την έντονη αίσθηση κοινότητας που χαρακτήρισε τον αρχαίο βίο. Τα σχετικά αρχιτεκτονικά σχήματα εκείνης της δημιουργίας (θέατρα, βουλευτήρια κλπ.) εξακολουθούν μέχρι σήμερα να εξυπηρετούν ανάλογες δραστηριότητες.

Παράδοση, πανελλήνιες, γ' λυκείου

Να το παλιό θέμα των πανελληνίων εξετάσεων για την παράδοση

1.ΚΕΙΜΕΝΟ

Βρισκόμαστε σ' ένα σταυροδρόμι· δεν ήμασταν ποτέ απομονωμένοι· μείναμε πάντα ανοιχτοί σ' όλα τα ρεύματα. Ανατολή και Δύση· και τ' αφομοιώναμε θαυμάσια τις ώρες που λειτουργούσαμε σαν εύρωστος οργανισμός. [...] Συνταραζόμαστε κι εμείς, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα, από διαδοχικές κρίσεις, αποκαλυπτικές εφευρέσεις και φόβους, που δεν αφήνουν τον ανθρώπινο νου να ηρεμήσει· σαν την καλαμιά στον κάμπο. Μπροστά σ' αυτά, τι μας μένει για να βαστάξουμε αν απαρνηθούμε τον εαυτό μας; Δε μένω τυφλός στα ψεγάδια¹ μας, αλλά έχω την ιδιοτροπία να πιστεύω στον εαυτό μας. 

Γλώσσα Γ' Λυκείου Επιστήμη Τεχνολογία

 ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Α. ΟΡΙΣΜΟΣ

           Επιστήμη είναι:

·         η πλήρης, ακριβής και σαφής γνώση των πραγμάτων.

·         η συστηματική και μεθοδική έρευνα που αναφέρεται σε ορισμένο το­μέα του επιστητού.

·         το σύνολο των ομοειδών γνώσεων, που συνδέονται οργανικά και συ­ντάσσονται με σκοπό την εξήγηση των φαινομένων στη φύση και την κοινωνία.

Κριτήριο αξιολόγησης Γ' Λυκείου Τεχνολογία

ΟΙ ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ανάμεσα στον πολιτισμό και στην Τεχνική υπάρχει μια τριμερής αντίφαση την οποία πρέπει να έχουμε υπόψη μας, αν θέλουμε να προσεγγίσουμε σωστά το πρόβλημα.
Ο τεχνικός κόσμος είναι ο κόσμος των υλικών πραγμάτων αποτελείται από υλικά πράγματα και έχει σχέση μ' αυτά. Η Τεχνική εγγυάται στον άνθρωπο μόνο την υλική ευτυχία που μπορούν να του εξασφαλίσουν τα υλικά αντικείμενα. Αλλά, η τεχνική κοινωνία δεν είναι μια αληθινά ανθρωπιστική κοινωνία, αφού βάζει σε πρώτη μοίρα τα υλικά πράγματα κι όχι τον άνθρωπο. Μπορεί μόνο να δράσει πάνω στον άνθρωπο, μειώνοντάς τον και βάζοντάς τον στο δρόμο του ποσοτικού. Η ριζική αντίφαση υπάρχει ανάμεσα στην τεχνική τελειότητα και την ανθρώπινη ανάπτυξη, επειδή η τελειότητα αυτή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ποσοτικής ανάπτυξης και κατ' ανάγκη στρέφεται αποκλειστικά προς ό,τι είναι μετρήσιμο. Αντίθετα, η ανθρώπινη τελειότητα ανήκει στο χώρο του ποιοτικού και στρέφεται προς ό,τι δεν είναι μετρήσιμο. Στην εποχή μας, η τεχνική ανάπτυξη μονοπωλεί όλες τις ανθρώπινες δυνάμεις, τα πάθη, τις διάνοιες και τις αρετές με τέτοιο τρόπο, που είναι πρακτικά αδύνατο να αναζητήσουμε και να βρούμε κάπου οποιαδήποτε καθαρά ανθρώπινη τελειότητα. Κι αν αυτή η αναζήτηση είναι αδύνατη, τότε δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός με την καθαυτό σημασία του όρου.

ΚΟΜΦΟΡΜΙΣΜΟΣ-ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ

ΚΟΜΦΟΡΜΙΣΜΟΣ-ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ  

Για να προσεγγίσει κανείς τους όρους κομφορμισμός και μαζοποίηση θα πρέπει να ανατρέξει στη σχέση ανθρώπου – κοινωνίας αλλά και σε θέματα που μελετούν την ανθρώπινη προσωπικότητα και χαρακτήρα.

Επιστήμη και κοινωνική ευθύνη, Γλώσσα Γ' Λυκείου

ΕΠΙΣΤΗΜΗ- ΡΟΛΟΣ /ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ

Επιστήμη είναι η ορθολογική έρευνα του επιστητού με συγκεκριμένες μεθόδους, όπως

η παρατήρηση, το πείραμα, η υπόθεση και η επαγωγή, καθώς και το σύνολο των

τεκμη ριωμένων γνώσεων που απορρέουν από αυτή. Οι γνώσεις οργανώνονται σε

διάφορους τομείς (επιμέρους κλάδοι των επιστημών) και με αυτές οι επιστήμονες

επιχειρούν να ερμηνεύσουν τα φαινόμενα της φύσης και της κοινωνίας 

(φυσικοθετικές και κοινωνικές επιστήμες) ή την ανθρώπινη συμπεριφορά 

(ανθρωπιστικές επιστήμες).

Θανατική ποινή, Σχεδιάγραμμα, Γλώσσα Γ' Λυκείου

ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ     

 Αν και στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες η θανατική ποινή θεωρείται από πολλούς παρωχημένος τρόπος απονομής δικαιοσύνης, η διόγκωση της εγκληματικότητας στην εποχή μας επαναφέρει στο προσκήνιο προβληματι­σμούς και συζητήσεις, σχετικές με την ανάγκη επιβολής ή την κατάργησή της.

Κριτήριο αξιολόγησης Θανατική ποινή

Ας τελειώνουμε με τη θανατική ποινή

Κωστής Παπαϊωάννου, πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας. ΤΟ ΒΗΜΑ, 07-12-1997

Η πρόταση των βουλευτών περί επαναφοράς της ποινής του θανάτου έφερε πάλι στη δημοσιότητα ένα θέμα που πιστεύαμε πως είχε θέση μόνο στα παράθυρα των τηλεοπτικών καναλιών, που επιδιώκουν να συνδυάσουν στυγερά εγκλήματα με υψηλή τηλεθέαση. Εντούτοις, αυτός ο διάλογος ενδεχομένως παρουσιάζει ενδιαφέρον, αν κρίνει κανείς και από το άρθρο του κ. Θ. Π. Λιανού στο «Βήμα» της 30ής Νοεμβρίου. Το άρθρο αυτό τελείωνε με τη φράση «θα ήθελα κάποιος που υποστηρίζει τη μη επαναφορά να εξηγήσει γιατί η κοινωνία μας πρέπει να σέβεται τη ζωή στυγερών φονιάδων».

Λόγος της εξουσίας και λόγος εξουσιαστικός

Μία λαϊκή εκδοχή για τον πολιτικό λόγο, συνέπεια της φθοράς των αξιών που αγγίζει τους πολιτικούς θεσμούς, τον παρουσιάζει σαν κενό περιεχομένου με στόχο την εξαπάτηση των πολιτών. Η λαϊκή αυτή εκδοχή δεν είναι πολύ μακριά από την επιστημονική ανάλυση, όχι όμως του πολιτικού λόγου γενικά, αλλά του πολιτικού λόγου που ασκεί εξουσία στη θέση εκείνου που έχει στόχο να πείσει. 

Στην ελληνική κοινωνία, εξαιτίας της κρίσης των αξιών αλλά και του ρόλου των μέσων επικοινωνίας, έχει εντυπωσιακά μειωθεί η παραγωγή εκείνου του πολιτικού λόγου που ερμηνεύει, επιχειρηματολογεί και προτείνει, ενώ έχει εξίσου εντυπωσιακά αυξηθεί η πολιτική ρητορεία που ασκεί εξουσία με το λόγο. 

Πολιτικός λόγος

Εκφραστικά µέσα

• Χρήση α' πληθυντικού προσώπου

• Πλεονασµοί και συνώνυµα • Βεβαιωτικές εκφράσεις που λειτουργούν (συχνά) ως επίκληση στο ήθος.

• Θαυµαστικές εκφράσεις που συχνά λειτουργούν ως επίκληση στην αυθεντία.

• Δεοντολογικές εκφράσεις µε τις οποίες προβάλλονται τα καθήκοντα των πολιτών.

• Συνθηµατολογία και επίκληση στο συναίσθηµα.

Ανάλυση της ύλης της Γλώσσας Γ' Λυκείου

Ι. ΠΕΙΘΩ      ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ

Σελ. 12:   Επίκληση στη λογική –( επιχειρήματα-τεκμήρια)

                             ΕΙΔΗ   ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ

Σελ. 13:        ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΥ: παραγωγικοί ,

                                                                                επαγωγικοί, αναλογικοί

Σελ. 14:       ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ: κατηγορικοί,

                                                                                υποθετικοί, διαζευκτικοί

Σελ. 15: Σύγκριση συλλογισμού με κείμενο που περιέχει συλλογισμό (επιχειρήματα)

Σελ. 16: Εγκυρότητα, αλήθεια, ορθότητα επιχειρήματος

Σελ. 18: Βοηθητικά στοιχεία για την αξιολόγηση
Σελ. 20: Αξιολόγηση τεκμηρίων

Σελ. 21: Παραλογικοί συλλογισμοί

Σελ. 24: ΘΕΜΑ: Παιδεία (ανώτατη) – προβλήματα

ΒΙΑ – ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, γλώσσα Γ' Λυκείου

ΟΡΙΣΜΟΣ: Η βία αναφέρεται στις πράξεις της επιθετικότητας και της κατάχρησης που προκαλεί ή σκοπεύει να προκαλέσει τον εγκληματικό τραυματισμό ή τη ζημιά στα πρόσωπα, και (σε μια μικρότερη έκταση) τα ζώα και την περιουσία.

ΜΟΡΦΕΣ: Σωματική, πνευματική , ψυχική, κοινωνική, πολιτική, νεανική , επιθετική ή αμυντική, τρομοκρατία, αθλητική (βία των γηπέδων), οικογενειακή, βία στα σχολεία και νεανική εγκληματικότητα, τηλεοπτική, σεξουαλική βία, εγχώρια , διεθνής βία, πόλεμοι. Φανατισμός πάσης φύσεως ,ρατσισμός, εθνικισμός, τοπικισμός.