Ο Γιάννης ο φονιάς-Νίκος Γκάτσος

                                               Νίκος Γκάτσος, Ο Γιάννης ο φονιάς

Ο Γιάννης ο φονιάς,
παιδί μιας Πατρινιάς
κι ενός Μεσολογγίτη
προχτές την Κυριακή
μετά τη φυλακή,
επέρασε απ’ το σπίτι.

Του βγάλαμε γλυκό
τού βγάλαμε και μέντα
μα για το φονικό
δεν είπαμε κουβέντα.

Μονάχα το Φροσί,
με δάκρυ θαλασσί
στα μάτια τα μεγάλα
τού φίλησε βουβά
τα χέρια τ’ ακριβά
και βγήκε από τη σάλα.

Δεν μπόρεσε κανείς
τον πόνο της ν’ αντέξει,
κι ούτ’ ένας συγγενής
να πει δε βρήκε λέξη.

Κι ο Γιάννης ο φονιάς
στην άκρη της γωνιάς
με του καημού τ’ αγκάθι
θυμήθηκε ξανά
φεγγάρια μακρινά
και τ’ όνειρο που εχάθη.

Παράπονο σκύλου-Κρίτων αθανασούλης

 Δείτε εδώ μια πολύ όμορφη οπτικοποίηση του ποιήματος

Κρίτων Αθανασούλης

Παράπονο σκύλου

Έχω την όψη ανθρώπου και την καρδιά ενός σκύλου.
Φαίνεται θα ’μαι εγκαταλελειμμένο σκυλί, πεινασμένο
που η γειτονιά το ξέρει και τ’ αποδιώχνει με βία.
Γι’ αυτό τους ανθρώπους κοιτάζω στα χέρια.
Μέρα και νύχτα ο καιρός μέσα μου αλλάζει,
η ψυχή μου ντύνεται, γδύνεται, βρέχεται, υποφέρει.
Αν προσέξεις, το βλέμμα μου είναι σκυλίσιο.
Κατεβαίνει ένα υγρό παράπονο από τα μάτια μου
γιατί έλειψεν ο Κύριός μου. Έξω από την εκκλησιά
περιμένω να βγει. O Κύριός μου ας ήταν.
Κόσμος πολύς, ευλογημένος, με τα καλά του ντυμένος
μ’ απομακρύνει. Μα ο Κύριός μου δε βγαίνει. Έτσι
κυλάει η ζωή μου περιμένοντας από γωνιά σε γωνιά
από όνειρο σ’ όνειρο. Δεν έχω δύναμη άλλη απ’ την δύναμη να περιμένω.
Όμως μια μέρα της συνοικίας τα παιδιά, στην ουρά μου
τον τενεκέ δέσαν των σκουπιδιών. Έτρεχα αγκομαχώντας.
Τέλος αποσύρθηκα κάτω από τον τσίγκο της γειτονιάς
που η βροχή τον κεντούσε. Άκουγα πάνω τα βήματά της.
Σα να κοιμόμουν, σαν να ονειρευόμουν εγώ το εγκαταλελειμένο σκυλί
μου ήρθε να κλάψω. Όχι βέβαια για μένα που από κει
θα μ’ έδιωχναν πάλι. Αλλά γιατί δε θ’ άκουγα τα βήματα της βροχής
που μ’ έκαναν να ελπίζω πως έρχεται ο Κύριός μου.

Η ελληνική ποίηση ανθολογημένη, τόμ. 5, 
επιμέλεια Μ. Αυγέρης, Μ.Μ. Παπαϊωάννου, Θ. Σταύρου, Kυψέλη

Χαϊκού

 Το χαϊκού (haiku) είναι μια παραδοσιακή ιαπωνική μορφή ποίησης που αποτελείται από τρείς στίχους με συνολικά 17 συλλαβές, κατανεμημένες ως εξής:

• Πρώτος στίχος: 5 συλλαβές

• Δεύτερος στίχος: 7 συλλαβές

• Τρίτος στίχος: 5 συλλαβές

Τα χαϊκού συνήθως αποτυπώνουν μια στιγμή της φύσης ή ένα συναίσθημα με απλή, αλλά βαθιά εικόνα.

Άνεμος γλυκός, (5)
τα φύλλα ψιθυρίζουν (7)
μέρα ανοιξιάτικη. (5)

Μπορείς κι εσύ να φτιάξεις τα δικά σου χαϊκού για να αποτυπώσεις τη στιγμή.

Το ψωμί

 Ο λόγος σου με χόρτασε και τα ψωμί σου φά’ το.

Φάγαμε ψωμί κι αλάτι μαζί. 

Φυσικά και είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στο νόμο. Απαγορεύεται το ίδιο, τόσο στους πλούσιους όσο και στους φτωχούς, να κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες, να ζητιανεύουν και να κλέβουν ψωμί.

Ανατόλ Φρανς , 1844-1924, Γάλλος συγγραφέας, Νόμπελ 1921

 

Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει.  

Η επιστήμη είναι ένα υπέροχο πράγμα, αν δεν χρειάζεται να βγάλεις το ψωμί σου από αυτήν.

Αλβέρτος Αϊνστάιν , 1879-1955, Γερμανοεβραίος φυσικός

 

Για να μη φάγει ο γάτος το ψωμί, τρώει ο ποντικός τα ρούχα.  

Πιστεύω πως η πρώτη δικαιοσύνη είναι η σωστή διανομή τού ψωμιού…

Γιάννης Ρίτσος , 1909-1990, Έλληνας ποιητής

«Η γέφυρα»

 

πηγή: https://www.gnomikologikon.gr/finder.php?gnom=%CF%88%CF%89%CE%BC%CE%AF

Μοντερνισμός και παράδοση στην ελληνική ποίηση: Σουρεαλισμός

  

Ρενέ Μαγκρίτ, δεκαλκομανία,1966

Σουρεαλισμός (υπερρεαλισμός)

Ο υπερρεαλισμός ξεκίνησε στη Γαλλία το 1924 και επηρεάστηκε από την ψυχανάλυση. Υπήρξε το πιο πρωτοποριακό κίνημα που εξαπλώθηκε σε πολλά είδη τέχνης. Σύμφωνα με τον υπερρεαλισμό, ο ποιητής δεν πρέπει να μείνει εγκλωβισμένος στην πραγματικότητα της καθημερινής ζωής, αλλά χρησιμοποιώντας τη φαντασία, την τύχη να έρθει σε επαφή με το υποσυνείδητό του, να καταγράψει τα όνειρά του χωρίς καμιά παρέμβαση της λογικής (αυτόματη γραφή). Έτσι θα φτάσει σε μια υπέρ-πραγματικότητα.

Βασικά χαρακτηριστικά

Περιέχει στοιχεία όπως ο έρωτας, το χιούμορ, το όνειρο και το παράλογο.

Απουσία λογικής αλληλουχίας, συνειρμική σύνθεση των σκηνών, όπως ακριβώς γίνεται στην κατάσταση του ονείρου.

Εικονοπλαστική φαντασία: εντυπωσιακές εικόνες, παράλογες και τολμηρές μεταφορές που δεν ερμηνεύονται με τη λογική αλλά με τη φαντασία.

Ελεύθερος στίχος (χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία, χωρίς σταθερό αριθμό συλλαβών σε κάθε στίχο, χωρίς στροφές).

Χαλαρή στίξη ή αστιξία (απουσιάζουν εντελώς τα σημεία στίξης).

Απόλυτη ελευθερία στο λεξιλόγιο, απρόσμενοι συνδυασμοί λέξεων. Χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις από οποιαδήποτε περιοχή του προφορικού ή γραπτού λόγου.

Ο υπερρεαλισμός στην ελληνική ποίηση

Ο υπερρεαλισμός εμφανίζεται στην Ελλάδα μετά το 1935. Γνήσιοι υπερρεαλιστές είναι ο Αντρέας Εμπειρίκος και ο Νίκος Εγγονόπουλος. Ωστόσο επηρέασε το έργο και των εξής ποιητών: Νίκου Γκάτσου, Οδυσσέα Ελύτη, Γιάννη Ρίτσου, Μίλτου Σαχτούρη.

Μοντερνισμός και παράδοση στην ελληνική ποίηση: Μοντερνισμός

 
 

Ζωρζ Μπρακ,  η κιθάρα, 1909-10, Tate Modern

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΟΙΗΣΗ: ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ

Ο μοντερνισμός είναι ένα πνευματικό κίνημα που άκμασε στις αρχές του 20ου αιώνα, ιδιαίτερα μετά τον Α ́ Παγκόσμιο Πόλεμο, αμφισβήτησε τους παραδοσιακούς κανόνες και ανανέωσε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας (τέχνη, επιστήμη, τρόπο ζωής).

Ο ελληνικός μοντερνισμός

Εμφανίζεται στην Ελλάδα με τους ποιητές της Γενιάς του ̓30, οι εκπρόσωποι της οποίας εισήγαγαν νέα πρωτοποριακά ρεύματα στη λογοτεχνία και ανανέωσαν την ελληνική παράδοση.

Βασικοί εκπρόσωποι: Γιώργος Σεφέρης, Οδυσσέας Ελύτης, Γιάννης Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος.

Βασικά χαρακτηριστικά

Η χρήση των μύθων και της ιστορίας και η μεταφορά τους στο παρόν, δηλαδή μέσα από τους μύθους και την ιστορία οι μοντερνιστές εκφράζουν σύγχρονες εμπειρίες.

Ιδιαίτερα σκοτεινό, υπαινικτικό περιεχόμενο (σύμβολα, πολυσημία λέξεων)

Απουσία λογικής αλληλουχίας: τα νοήματα δεν ακολουθούν μια φυσική νοηματική σειρά, οι στίχοι μπορεί να μην έχουν καμιά νοηματική σχέση μεταξύ τους. Οι εικόνες διαδέχονται η μια την άλλη με το μηχανισμό του συνειρμού.

Ελεύθερος στίχος (χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία, χωρίς σταθερό αριθμό συλλαβών σε κάθε στίχο, χωρίς στροφές), χρήση α ́ ρηματικού προσώπου

Τα παραθέματα και οι παραπομπές.

Καθημερινό λεξιλόγιο αλλά και χρήση λόγιων λέξεων. Χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις από οποιαδήποτε περιοχή του προφορικού ή γραπτού λόγου.

Προτάσεις ελλειπτικές ή αποσπασματικές, πρωτότυποι συνδυασμοί λέξεων

Μοντερνισμός και παράδοση στην ελληνική ποίηση: Κ.Π. Καβάφης

 

Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: ο πρόδρομος του μοντερνισμού

Ο Καβάφης αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση ποιητή. Δεν ακολούθησε πιστά κανένα ρεύμα. Στην αρχή της καλλιτεχνικής του δημιουργίας επηρεάστηκε από το ρομαντισμό, στη συνέχεια υιοθέτησε στοιχεία του παρνασσισμού (θέματα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα). Από το 1893 στρέφεται στο συμβολισμό και από το 1911 διαμορφώνει το προσωπικό του ύφος (περίοδος ωριμότητας). Ο ίδιος θεωρούσε ως κύριο σώμα του έργου τα 129 ποιήματα που δημοσίευσε από το 1911 έως το 1933.

Κατηγορίες καβαφικών ποιημάτων

1. Ιστορικά
2. Φιλοσοφικά
3. Αισθησιακά

Βασικά χαρακτηριστικά

Θέματα: ο Καβάφης εμπνέεται από την ιστορία (κυρίως η ελληνιστική και η ρωμαϊκή εποχή, αλλά και η βυζαντινή περίοδος) και τη μυθολογία.

Γλώσσα: ιδιότυπη με πολλά στοιχεία καθαρεύουσας αλλά και δημοτικής και με πολλούς ιδιωματισμούς της Κωνσταντινούπολης.

Στίχος: ελευθερωμένος (οι στροφές δεν έχουν ίσο αριθμό στίχων, οι στίχοι είναι ανισοσύλλαβοι, το μέτρο είναι ιαμβικό, απουσιάζει η ομοιοκαταληξία).

Τόνος: διδακτικός (β ́ πρόσωπο, προτροπές)

Ύφος: λιτό, πυκνό (χωρίς πολλά διακοσμητικά επίθετα και πλούσια εκφραστικά μέσα)

Ειρωνεία: τραγική και λεκτική

Δραματικότητα (θεατρικότητα): στα ποιήματά του υπάρχουν πρόσωπα που δρουν σε συγκεκριμένο χώρο, διάλογος, εικόνες που διαδέχονται η μια την άλλη σαν σκηνές θεατρικού έργου.

Υπαινικτικότητα: χρησιμοποιεί κάποια ιστορικά ή μυθολογικά πρόσωπα ως σύμβολα ή προσωπεία, για να μιλήσει για το παρόν.

Ρεαλισμός (η αφήγηση και οι περιγραφές του είναι ρεαλιστικές)

Η ποίησή του εξαιτίας της γλώσσας, του στίχου και του ύφους της χαρακτηρίζεται ως πεζολογική.

Μοντερνισμός και παράδοση στην ελληνική ποίηση: Συμβολισμός

 

Γκυστάβ Μορώ, Οιδίπους και Σφίγγα, 1864, Metropolitan Museum of Art

 ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

Ο συμβολισμός είναι ένα ρεύμα που εμφανίστηκε στη Γαλλία στα τέλη του 19ου αιώνα και επηρέασε κυρίως την ποίηση και λιγότερο τη μουσική και τη ζωγραφική. Γεννήθηκε ως αντίδραση στην ψυχρότητα του παρνασσισμού και συνιστά μια επιστροφή στη ρομαντική ποίηση.

Βασικά χαρακτηριστικά

Οι συμβολιστές δίνουν έμφαση στον εσωτερικό κόσμο των ανθρώπων. Τα αντικείμενα- πράγματα του εξωτερικού κόσμου και τα στοιχεία της φύσης χρησιμοποιούνται ως σύμβολα, για να αποδώσουν τα συναισθήματα, τις ψυχικές διαθέσεις τους.

Υποβλητικότητα-υπαινικτικότητα: στα ποιήματα υπάρχει ένα κλίμα ρευστό, θολό, ασαφές. Οι ιδέες και τα συναισθήματα δε λέγονται καθαρά, αλλά υποβάλλονται μέσα από εικόνες.

Μελαγχολία, απαισιοδοξία, θλίψη, διάθεση ονειροπόλησης.

Η μουσικότητα του στίχου (πλούσια ομοιοκαταληξία, λέξεις μελωδικές, επαναλήψεις λέξεων ή φράσεων)

Καινοτομίες στη μορφή και στην έκφραση: χαλαρή ομοιοκαταληξία, ανομοιοκατάληκτος ή ελεύθερος στίχος, πολλά και πρωτότυπα σχήματα λόγου, ιδιόρρυθμη σύνταξη, νέο λεξιλόγιο.

Ο συμβολισμός προετοίμασε το έδαφος για τη μετάβαση από την παραδοσιακή στη νεοτερική ποίηση.

Ο συμβολισμός στη νεοελληνική ποίηση

Το ρεύμα του συμβολισμού εμφανίζεται στην ελληνική ποίηση στις αρχές του 20ου αιώνα και επηρέασε δύο ομάδες ποιητών:

1) Ποιητές της Νέας Αθηναϊκής Σχολής (1900-1910): από το συμβολισμό επηρεάστηκαν οι Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, Γιάννης Καμπύσης, Σπήλιος Πασαγιάννης, Απόστολος Μελαχρινός, Ιωάννης Γρυπάρης, Κωστής Παλαμάς, Κ. Π. Καβάφης.

2) Ποιητές της γενιάς του 20 (Νεοσυμβολιστές): σε αυτήν την ομάδα ανήκουν οι ποιητές: Κώστας Καρυωτάκης, Κώστας Ουράνης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Τέλλος Άγρας, Μήτσος Παπανικολάου, Μαρία Πολυδούρη.
Αυτοί οι ποιητές εκφράζουν στα ποιήματά τους την απογοήτευση, την απαισιοδοξία, την ανία, το ανικανοποίητο του μοναχικού ατόμου που έχει τραυματιστεί από την πραγματικότητα, έχει κλειστεί στον εαυτό του και αναζητά λύτρωση στη φυγή ή στο παρελθόν.

Μοντερνισμός και παράδοση στην ελληνική ποίηση: Παρνασσισμός

 

Ζακ-Λουί Νταβίντ, ο θάνατος του Σωκράτη, 1787, Met Museum

ΠΑΡΝΑΣΣΙΣΜΟΣ

Ο παρνασσισμός ξεκίνησε από τη Γαλλία και κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία το διάστημα 1850-1880

Βασικά χαρακτηριστικά

Μορφή: οι παρνασσιστές επεξεργάζονται το στίχο, σέβονται τους ρυθμικούς, στιχουργικούς και μετρικούς κανόνες και την ομοιοκαταληξία. Για αυτό προτιμούν να γράφουν ποιήματα σταθερής μορφής όπως είναι το σονέτο.

Δίνουν σημασία στην ακρίβεια της έκφρασης και στη λεπτομέρεια.

Αντλούν τα θέματά τους από τη μυθολογία και τους χαμένους πολιτισμούς της αρχαιότητας, κυρίως τον ελληνικό και τον ινδικό.

Στα ποιήματά τους υπάρχει γαλήνη, ηρεμία και απάθεια, απουσιάζει το πάθος και το συναίσθημα, η ανθρώπινη παρουσία και η αληθινή ζωή.

Για αυτούς το ποίημα πρέπει να έχει την ομορφιά ενός αρχαίου αγάλματος.

Ο Παρνασσισμός στην ελληνική ποίηση

Ο παρνασσισμός εμφανίζεται στη νεοελληνική λογοτεχνία με τη λεγόμενη Νέα Αθηναϊκή Σχολή το 1880

Παρνασσιακά ποιήματα έγραψαν κυρίως οι ποιητές:

Κωστής Παλαμάς, Λορέντζος Μαβίλης, Ιωάννης Γρυπάρης, Γεώργιος Δροσίνης αλλά και μεταγενέστεροι ποιητές όπως ο Άγγελος Σικελιανός και ο Κώστας Βάρναλης.

Οι Έλληνες παρνασσιστές διαφέρουν από τους Γάλλους στα εξής:

!Δεν έφτασαν ποτέ στην πλήρη απάθεια (έχουν συγκρατημένο συναίσθημα). !Χρησιμοποιούν απλή καθημερινή γλώσσα (δημοτική).

Προτάσεις βιβλίων/Η Μόμο του Μίχαελ Έντε

Εγκαινιάζουμε καινούρια  στήλη! Προτεινόμενα βιβλία χωρισμένα ανά ηλικία και σχολική τάξη, θα υπάρχει μικρή παρουσίαση και φωτογραφία του βιβλίου.

Πρώτο μας βιβλίο η Μόμο του Μίχαελ Έντε                                Γυμνάσιο-Λύκειο

Ανάμεσα στα χαλάσματα ενός αρχαίου αμφιθεάτρου ζει η Μόμο, ένα 10χρονο χαρισματικό κορίτσι. Κανείς δεν θυμάται πότε εμφανίστηκε, αλλά όλοι το αγαπούν, καθώς ξέρει να ακούει τους γύρω της και η παρουσία της εμπνέει φιλαλήθεια και δημιουργική φαντασία. Όταν στην πόλη κάνουν την εμφάνισή τους οι μυστηριώδεις γκρίζοι κύριοι που ζουν κλέβοντας τον χρόνο των ανθρώπων, οι μεγάλοι γίνονται ξαφνικά απόμακροι, ανταγωνιστικοί και καταλαμβάνονται από άγχος. Η Μόμο κινητοποιείται για να τους αφυπνίσει, αλλά η προσπάθειά της την βάζει στο στόχαστρο των εισβολέων. Μια μεγάλη περιπέτεια ξεκινάει για τη μικρή ηρωίδα, που θα γνωρίσει τα μυστικά του χρόνου αλλά θα χάσει τους φίλους της, οι οποίοι βρίσκονται δέσμιοι ενός σκοτεινού συστήματος.

Μια συναρπαστική παραβολή για την αεικίνητη, ανήσυχη εποχή μας, που διαδραματίζεται στη χώρα της φαντασίας. Παραμύθι και πραγματικότητα συνάμα, τωρινή και μελλοντική, γεμάτη ερωτηματικά που αντικαθρεφτίζονται στις μορφές και τα πεπρωμένα, να τι είναι η ιστορία της Μόμο. Μέσα απ' τα μάτια ενός μικρού κοριτσιού, της τρυφερής, γενναίας αλλά και αποφασιστικής Μόμο, ο κόσμος μας φαίνεται και σήμερα πλούσιος σε θαύματα και μυστήρια όσο και σε περασμένες εποχές. Κι ο χρόνος που κυλά, είναι ο μεγαλύτερος πλούτος μας, είναι η ζωή και η ζωή ζει μέσα στην καρδιά. Είναι το ζωντανό σύμβολο που επικυρώνει την ανάγκη του ανθρώπου να αγωνιστεί για ό,τι ανθρώπινο υπάρχει μέσα του. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ξενόγλωσσος τίτλος	MOMO
ISBN13	9789607021014
Εκδότης	ΨΥΧΟΓΙΟΣ
Σειρά	ΝΕΑΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Χρονολογία Έκδοσης	Ιούλιος 2013
Αριθμός σελίδων	272
Διαστάσεις	21x14
Μετάφραση	ΣΙΝΟΥ ΚΙΡΑ
Συγγραφέας/Δημιουργός (Ελληνικά)	ΕΝΤΕ ΜΙΧΑΕΛ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΤΟΥ 17ΟΥ ΑΙΩΝΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΤΟΥ 17ΟΥ ΑΙΩΝΑ
Γενικά χαρακτηριστικά του θεάτρου στην Ευρώπη.
Κατά τον 17ο αιώνα το θέατρο άνθησε ως θέαμα σε όλη την Ευρώπη αλλά και ως δραματουργία (γραπτά κείμενα). Η διχοτόμηση του θέατρου σε λόγιο με ήρωες κλασικής μυθολογίας σε γλώσσα ουμανισμού ή θρησκευτικού κηρύγματος (λατινικά) και σε λαϊκό με τα είδη της φάρσας, της αλληγορικής ηθολογίας και το έντονο δραματικό στοιχείο (επικρατούσα μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα) ξεπερνιέται κατά τον 17ο αιώνα, όπου έχουμε δείγματα νεότερης θεατρικής λογοτεχνίας σε εθνικές γλώσσες.
Βρισκόμαστε στην εποχή της αναπαράστασης, του ισπανικού μπαρόκ, του γαλλικού κλασικισμού και της διαμάχης των ιδεών. Το θέατρο ως μέσο διαπαιδαγώγησης ενδιαφέρει άμεσα τα νέα κέντρα εξουσίας και παιδείας που σχετίζονται με τις μοναρχικές αυλές και τις πόλεις. Το θέατρο τον 17ο αιώνα εμφανίζεται ως αντιθετικό σώμα ( βλ. θέατρο με κανόνες του γαλλικού κλασικισμού και ισπανικό θέατρο που παραβαίνει του κανόνες) με ανομοιογενή εξάπλωση και άνθηση (κυρίαρχο
λογοτεχνικό είδος στην Ισπανία, Γαλλία και Αγγλία vs. Στασιμότητα στην Ιταλία, σε αντίθεση με την άνθησή του κατά τον 16ο αιώνα με την Κομέντια). Το ρήγμα στο θεατρικό χώρο οριοθετείται στην αναζήτηση από τη μια κανόνας και ευρυθμίας (Γαλλία) και στη ροπή από την άλλη προς το ακανόνιστο (Ισπανία με την ανοικτή, ευέλικτη τεχνοτροπία της νέας ισπανικής κωμωδίας, Σαίξπηρ).

ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ - ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΞΙΑ

Βασικά γνωρίσματα του ποιήματος είναι:
ο στίχος και η στροφή.Ο στίχος (μια γραμμή του ποιήματος) ανάλογα με τον των 

αριθμό συλλαβών είναι από
πεντασύλλαβος μέχρι δεκαπεντασύλλαβος, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Οι στροφές( στροφή = ένα κομμάτι του ποιήματος) ανάλογα με τον αριθμό των στίχων
που έχουν είναι: -ίστιχες, τρίστιχες, τετράστιχες κ.λπ.
Υπάρχουν και ποιήματα, που είναι γραμμένα σε ελεύθερο στίχο, χωρίς στροφές και
ομοιοκατάληκτους ισοσύλλαβους στίχους.
Χαρακτηριστικά του στίχου
Ρυθμός-Μέτρο-Ομοιοκαταληξία
Ρυθμός είναι η αρμονία του στίχου, χάρη στην οποία ένα ποίημα μπορεί να μελοποιηθεί
και να γίνει τραγούδι.
Μέτρο είναι ο αριθμός τονισμένων άτονων συλλαβών του στίχου, για να’ χουμε ρυθμό
και αρμονία.
Ομοιοκαταληξία ή ρίμα είναι η ομοηχία (μοιάζουν ακουστικά ) των τελευταίων
συλλαβών σε δυο ή περισσότερους στίχους.

Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου, Παράδοση και Μοντερνισμός, αξιολόγηση

Παράδοση και Μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση

Σε περίπτωση που το θέμα περιλαμβάνει δύο ή τρία ποιήματα, οι μαθητές καλούνται:

(1α) Να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής και της μοντέρνας ποίησης και να διακρίνουν τα ποιήματα σε παραδοσιακά και μοντέρνα με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά.

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά της Νεότερης Ποίησης

Μπορούμε να τα διαιρέσουμε σε δύο κατηγορίες 1) εξωτερικά-μορφικά και 2) εσωτερικά.

1) εξωτερικά-μορφικά χαρακτηριστικά. Η νεότερη ποίηση εγκαταλείπει τα εξωτερικά στοιχεία, που χρησιμοποιούσε η παραδοσιακή. Τα κυριότερα από αυτά είναι οι ομοιόμορφες (ως προς τον αριθμό των στίχων κτλ.) στροφές, η ομοιοκαταληξία, που γινόταν σύμφωνα με ορισμένους κανόνες, και το μέτρο.

2) εσωτερικά χαρακτηριστικά. Η παραδοσιακή ποίηση υποτάσσει το ποίημα σε ορισμένους κανόνες. Ο σπουδαιότερος είναι πως το ποίημα πρέπει να διέπεται από λογική αλληλουχία. Αντίθετα, στη νεότερη ποίηση παρακολουθούμε το ποίημα την ώρα, σχεδόν, της δημιουργίας του.

Μέσα σ’ αυτό θα περάσουν εικόνες όχι πάντα ολοκληρωμένες, αλλά ασχημάτιστες, έτσι όπως ανεβαίνουν από το υποσυνείδητο κατά την ώρα της δημιουργίας του. Ας σημειωθεί, τέλος, ότι στη νεότερη ποίηση: I. Μπορεί να λείπει το μέτρο, ο εσωτερικός όμως ρυθμός υπάρχει. II. Η λογική αλληλουχία, που διέπει κάθε παραδοσιακό ποίημα, χαλαρώνει και το ποίημα λειτουργεί βασικά με τους μηχανισμούς των προεκτάσεων και των συνειρμών.

Βασικά, λοιπόν, χαρακτηριστικά της ανανέωσης που παρατηρείται στους εκφραστικούς τρόπους της νεότερης ποίησης είναι:

1. ο ελεύθερος στίχος,

2. η χρήση του λεξιλογίου της καθημερινής ομιλίας,

3. η κατάργηση: α) της λογικής αλληλουχίας του ποιήματος,

β) του μέτρου,

γ) της ομοιοκαταληξίας,

δ) της ομοιομορφίας ως προς τον αριθμό των στίχων,

ε) της διαίρεσης του ποιήματος σε στροφές με βάση αυστηρούς κανόνες δόμησης.

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Ύφος

Διαμορφώνεται από τις τεχνικές, τους εκφραστικούς τρόπους, τα εκφραστικά μέσα, το είδος του λεξιλογίου που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Αναλόγως διαμορφώνεται και η ατμόσφαιρα (ο ατμοσφαιρικός τόνος) του κειμένου.

Αφηγηματικές τεχνικές

Σε σχέση με τον αφηγητή (κυρίως στην πεζογραφία) και τα δρώντα πρόσωπα

· Εσωτερικός μονόλογος, εσωτερική εστίαση

· Διάλογος προσώπων / ηρώων Διάλογος αφηγητή / ήρωα με το alter ego

Σε σχέση με το χρόνο, τη χρονική εξέλιξη των γεγονότων (κυρίως στην πεζογραφία)

- Ανάδρομη αφήγηση / flash back: Η αφήγηση κινείται από το παρόν στο παρελθόν

(συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό,

προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό, αποφθεγματικό,

υπαινικτικό, ειρωνικό, επιθετικό, ήρεμο, ζωντανό, έντονο, ψυχρό, ρεαλιστικό, λυρικό,

στομφώδες, ...

· Εξωτερικός αφηγητής – τριτοπρόσωπη αφήγηση - εξωτερική εστίαση – παντογνώστης /

παντεπόπτης αφηγητής

· Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, αφηγητής – ήρωας του διηγήματος, αφηγητής μάρτυρας των

γενονότων

· Ευθύς λόγος (μονόλογος ήρωα / διάλογος μεταξύ ηρώων) ή Πλάγιος λόγος (ο αφηγητής

μεταφέρει τον ευθύ λόγο σε τρίτο πρόσωπο)

- Γραμμική αφήγηση: Τα γεγονότα παρατίθενται ή εξελίσσονται σε χρονολογική σειρά,

ακολουθούν την πορεία του χρόνου

Αφήγηση, Λογοτεχνία

Ο αφηγητής σε μια ιστορία

• Ποιος μιλάει; Είναι ένας χαρακτήρας του έργου ή ένα πρόσωπο ξένο προς την ιστορία; 
• Έχει περιορισμένη γνώση και αφηγείται μόνο όσα υποπίπτουν στην αντίληψη του ή είναι ένας οξυδερκής παρατηρητής που γνωρίζει τα πάντα;
• «Λέει» ο ίδιος την ιστορία και σχολιάζει τα συμβάντα ή τη «δείχνει», δηλαδή αφήνει τα γεγονότα να μιλήσουν μόνα τους χωρίς να παρεμβάλλει τις απόψεις του;

Ο τύπος του αφηγητή

• Ο αφηγητής

Η μητέρα του σκύλου, Παύλος Μάτεσις

Από τα ωραιότερα ελληνικά βιβλία που έχουν γραφτεί ποτέ

Η μητέρα μου δεν έλεγε να βγει από το σπίτι. Εκτός από κανένα βραδάκι, όταν τη φώναζε η κυρία Κανέλλω να κάνουν λίγη παρέα, είτε να τη βοηθήσει στην μπουγάδα, ξέβγαλμα. Στο μεταξύ είχανε χαλαρώσει τα αυστηρά μέτρα, ο κατακτητής είχε καταλάβει πως ήμαστε υπάκουοι κατεχόμενοι και η κυκλοφορία επιτρεπόταν μέχρι τα μεσάνυχτα. Ο κινηματόγραφος άρχισε πάλι, βέβαια όλο γερμανικές οπερέττες με τη Μαρίκα Ρεκ και ουγγαρέζικα κοινωνικά με τον Πωλ Γιαβόρ και την Καταλίνα Καράντυ βάζανε, και κάτι λίγα ιταλικά.

Μετά από τόσα λάθη διαβάστε και αυτό το εξαιρετικό βιβλίο!

Να μια γεύση (απόσπασμα)

Την ώρα που ο ανακριτής είχε προσφερθεί να τον βοηθήσει, αυτός, σκυμμένος στα «Εσπερινά Νέα», έκανε πως ασχολείται περαιτέρω με το σταυρόλεξο, έχοντας αλλού το νου του. Ναι, το παιχνίδι το είχε οριστικά χαμένο. Από τη στιγμή που γυρίσανε στο 717, από τη στιγμή που περάσανε το κατώφλι και είδε κι άκουσε το κλειδί να κάνει δυο στροφές – δυο ήχους στεγνούς, αμείλικτους, σα δυο πιστολιές, – από το δευτερόλεπτο εκείνο, το παν μέσα του, η σκέψη του, η καρδιά του, τα σπλάχνα του, οι μικροοργανισμοί στο σώμα του, η διαίσθησή του, το παν είχε περιπέσει σε μια κατασκότεινη και από παντού κατάκλειστη νύχτα. Τώρα πια δεν είχε ελπίδα! Είχε παίξει όλα του τα χαρτιά. Όχι, δεν είχε παίξει κανένα χαρτί, είχε απομείνει έτσι ασάλευτος μπροστά σε τούτη τη μοναδική ευκαιρία που ήτανε η βόλτα στην πόλη, απαθής είχε σταθεί, ανίκανος ν’ αντιδράσει και να δράσει. 

Ιστορίες του κ. Κόυνερ, Μπέρτολτ Μπρεχτ

Πάντα εκπληκτικός ο Μπρεχτ! Δωράκι για το ξεκίνημα του σχολείου

Ιστορίες του κ. Κόυνερ, του Μπέρτολτ Μπρεχτ

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι 

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, ρώτησε τον κ.Κ η κορούλα της οικονόμας του, θα φέρονταν τότε πιο καλά στα μικρά ψαράκια; Σίγουρα, αποκρίθηκε εκείνος. Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έχτιζαν για τα μικρά ψαράκια στη θάλασσα τεράστια κλουβιά και θα έβαζαν μέσα διάφορες τροφές, φυτά καθώς και ζωντανά.