Νεοελληνική Γλώσσα – Β΄ Γυμνασίου Ενότητα: Φωνές Ρήματος & Συζυγίες

 

 Σχεδιάγραμμα Θεωρίας

1. Ενεργητική & Παθητική Φωνή

• Ενεργητική φωνή: το υποκείμενο ενεργεί.

• Παθητική φωνή: το υποκείμενο παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.

• Δεν ταυτίζεται πάντα η φωνή με τη σημασία.

  • π.χ. σκέφτομαι → παθητική μορφή, ενεργητική σημασία.

Εγκλίσεις-χρόνοι-σύνθετα Β' Γυμνασίου

 

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ, ΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

 Β΄ Γυμνασίου

---

🔹 1. ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

Η έγκλιση δείχνει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ενέργεια του ρήματος: αν είναι πραγματική, πιθανή, επιθυμητή.

Έγκλιση	Βασική σημασία	Άλλες χρήσεις	Παραδείγματα
Οριστική	Εκφράζει το πραγματικό	Μπορεί να δείξει το δυνατό, το πιθανό, ευχή ή παράκληση	Πηγαίνει σχολείο κάθε μέρα. / Μακάρι να ήταν εδώ.
Υποτακτική	Εκφράζει το ενδεχόμενο ή το επιθυμητό	Μπορεί να δείχνει προτροπή, παραχώρηση, ευχή, απορία, προσταγή	Να φας όλο το φαγητό σου. / Ας έρθει αύριο.
Προστακτική	Εκφράζει προσταγή, προτροπή, απαγόρευση	Μπορεί να δηλώνει παράκληση, ευχή, περιέργεια	Φέρε μου λίγο νερό, σε παρακαλώ. / Έλα γρήγορα!

---

✏️ 

Πρώτο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο 26-108

 Τι  συζητούν οι θεοί στο συμβούλιο;

Ποιοι θεοί μιλούν, τι λένε, ποια η θέση τους για τον Οδυσσέα / Ποσειδώνα / μοίρα, τι σχέδιο προτείνεται.

Σύγκριση του θεϊκού συμβουλίου με καθημερινές αποφάσεις που παίρνουμε εμείς: ποια είναι η “μοίρα” και ποια η «ευθύνη".

 

a. ποιοι θεοί πήραν τον λόγο 
  b. η θέση του Ποσειδώνα και γιατί 
  c. η στάση της Αθηνάς 
  d. η έννοια της μοίρας και της θεϊκής παρέμβασης 

Μοίρες: Κλωθώ Λάχεσις Άτροπος

Μοίρα και προσωπική ευθύνη

Φύλλο Εργασίας 1 (Ομαδικό)

Ομάδα _____
Μαθητής/τρια 1: __________
Μαθητής/τρια 2: __________
Μαθητής/τρια 3: __________
Μαθητής/τρια 4: __________

Εργασία

1. Ποια θεϊκά πρόσωπα παίρνουν το λόγο στο συμβούλιο και τι λέει το καθένα;

   • Θεός/θεά: ___________________  Τι λέει: ________________________________________

   • Θεός/θεά: ___________________  Τι λέει: ________________________________________

   • …

2. Στους στίχους 36-39, ο Δίας μιλά για τη μοίρα (το «γραπτό») των ανθρώπων. Ποιες είναι οι βασικές σκέψεις του;

3. Η Αθηνά ζητά από τον Δίας να μεριμνήσει για τον Οδυσσέας. Ποιο σχέδιο προτείνει; Ποιο είναι το νόημα της παρέμβασής της;

4. Εντοπίστε δύο σημεία στο κείμενο που δείχνουν ότι οι θεοί στην Οδύσσεια παρουσιάζονται με χαρακτηριστικά ανθρώπων. (Σκεφτείτε λόγο, συγκίνηση, συζήτηση)

5. Συζητήστε στην ομάδα σας: Ποια είναι η σημασία του συμβουλίου των θεών για την πορεία της αφήγησης; Τι ρόλο παίζει για τον Οδυσσέα και για την αφήγηση γενικότερα;

---

Φύλλο Εργασίας 2 (Ατομικό)

Α. Σύντομη γραπτή άσκηση

Γράψε μία παράγραφο (περίπου 8-10 προτάσεις) απαντώντας στις ερωτήσεις:

• Τι αποφασίστηκε στο πρώτο συμβούλιο των θεών;

• Πώς σκοπεύει η Αθηνά να βοηθήσει τον Οδυσσέα;

• Ποια είναι η σχέση θεών και ανθρώπων σύμφωνα με αυτό το απόσπασμα;

Β. Γλωσσική παρατήρηση

1. Εντόπισε στο κείμενο δύο χαρακτηριστικά επίθετα και δύο περιγραφικά επίθετα που συνοδεύουν ουσιαστικά. Γράψε τα στο τετράδιό σου και εξήγησε γιατί θεωρείς το κάθε επίθετο «χαρακτηριστικό» ή «περιγραφικό».

2. Μετατρέψε τον πρωτοπρόσωπο λόγο της Αθηνάς στους στίχους 101-103 σε λόγο τρίτου προσώπου, αρχίζοντας με: «Η Αθηνά είπε ότι…». Πώς αλλάζει η «φωνή» της αφήγησης;

Γ. Αναστοχασμός

Σκέψου: Αν ήσουν στη θέση του θεού ή της θεάς στο συμβούλιο, ποια απόφαση θα έπαιρνες για τον Οδυσσέα και γιατί; Γράψε 3-4 προτάσεις.

Δραστηριότητα 1: «Συμβούλιο Θεών 2.0»

Ζητήστε από τις ομάδες να φανταστούν ότι το συμβούλιο γίνεται σήμερα στον Όλυμπο.

• Ποια “σύγχρονα” θέματα θα συζητούσαν οι θεοί;

• Τι θα έλεγαν για τον άνθρωπο του 21ου αιώνα;
  Παράδοση: σύντομο θεατρικό σενάριο ή διάλογος (ως 1 σελίδα).

---

Δραστηριότητα 2: «Η φωνή της Αθηνάς»

Οι μαθητές γράφουν μονόλογο της Αθηνάς, όπου εκφράζει τα συναισθήματά της για τον Οδυσσέα και τους ανθρώπους.
 Μπορεί να παρουσιαστεί προφορικά ή σε ηχογράφηση.
 Εστιάζει στην ενσυναίσθηση, τη ρητορική και την καλλιέργεια γραπτού λόγου.

---

Δραστηριότητα 3: «Εικαστική αποτύπωση του συμβουλίου»

Σχεδιάστε(σε χαρτί ή ψηφιακά) το συμβούλιο των θεών, όπως το φαντάζεστε

• Ποιοι θεοί είναι παρόντες;

• Τι συναισθήματα φαίνονται στα πρόσωπά τους;

• Ποια είναι η στάση του Δία;
  Μπορεί να συνοδευτεί από λεζάντα ή σύντομη περιγραφή.

---

Δραστηριότητα 4: «Η εφημερίδα του Ολύμπου»

Δημιούργησε ένα “αρχαίο δελτίο ειδήσεων” ή άρθρο εφημερίδας για το γεγονός.
Παράδειγμα τίτλου:

«Συνέρχεται έκτακτο συμβούλιο στον Όλυμπο — Αθηνά ζητά βοήθεια για τον Οδυσσέα!»

Οι μαθητές μπορούν να γράψουν σύντομο άρθρο (150-200 λέξεις) και να προσθέσουν “δηλώσεις” θεών ή “σχόλια” θνητών.

---

Δραστηριότητα 5: «Podcast των Θεών»

Οι μαθητές ηχογραφούν (με κινητό ή υπολογιστή) ένα σύντομο ραδιοφωνικό απόσπασμα 2-3 λεπτών, σαν να ήταν οι θεοί που μιλούν για τον Οδυσσέα.
 Εναλλακτικά: δραματοποίηση με φωνές και ήχους της φύσης (κεραυνοί, άνεμος κ.λπ.).

Σημειώσεις ιστορίας β' Γυμνασίου

Το ζητήσατε! 

1. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

A. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Μέτρα Κωνσταντίνου Α’ για την ανόρθωση του Ρωμαϊκού κράτους

▶ Ίδρυση Κωνσταντινούπολης

▶ Δικαίωμα στους Χριστιανούς να λατρεύουν το Θεό τους

▶ Διαχωρισμός πολιτικής-στρατιωτικής εξουσίας

▶ Κυκλοφορία χρυσού νομίσματος (χρύσινος, solidus)

ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ, Αρχαία Β' Γυμνασίου

Οι προτάσεις ή οι όροι των προτάσεων μπορούν να συνδέονται με τους εξής τρόπους :  

Α) Παρατακτική ή κατά παράταξη σύνδεση 
Στην παρατακτική σύνδεση δύο ή περισσότερες όμοιες προτάσεις ή όροι πρότασης συνδέονται μεταξύ τους με τους παρατακτικούς συνδέσμους. 
π.χ. Μανθάνετε καί λέγετε. 

Οι παρατακτικοί σύνδεσμοι είναι οι εξής :

Συμπλεκτικοί σύνδεσμοι	τέ, καί, οὒτε, μήτε, οὐδέ, μηδέ
Αντιθετικοί σύνδεσμοι	μέν, δέ, μέντοι, ὃμως, ἀλλά, ἀλλά μήν, καί μήν,ού μήν ἀλλά, καίτοι
Διαζευκτικοί σύνδεσμοι	ἢ, ἢτοι, είτε, ἐάντε, ἂντε, ἢντε
Συμπερασματικοί     σύνδεσμοι	ἂρα, γοῦν,δή,δῆτα, οὖν, οὐκοῦν, οὒκουν, τοιγαροῦν, τοιγάρτοι, τοίνυν, ὣστε
Αιτιολογικοί σύνδεσμοι	γάρ, ὡς, ἐπεί

ΤΡΙΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΤΡΙΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Γενικά για τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης. Διαίρεση

των τριτόκλιτων ουσιαστικών

103. Κατά την τρίτη κλίση κλίνονται ονόματα και των τριών γενώνπεριττοσύλλαβα (βλ. § 85, 2).

Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά στην ενική ονομαστική λήγουν σ’ ένα από τα φωνήεντα α, ι, υ, ω, ή σ’ ένα από τα σύμφωνα ν, ρ, ς (ξ, ψ)· στην ενική γενική λήγουν σε -ος, -ως, ή -ους.

104. 1) Από τα αρσενικά και θηλυκά της τρίτης κλίσης πολλά σχηματίζουν την ενική ονομαστική με την κατάληξη -ς και λέγονται καταληκτικά (ἥρω-ς, ἰχθύ-ς)· μερικά όμως τη σχηματίζουν χωρίς καμιά κατάληξη και λέγονται ακατάληκτα(χιών, ἠχώ).

ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

1. Δευτερόκλιτα ασυναίρετα ουσιαστικά

94. Κατά τη δεύτερη κλίση κλίνονται ονόματα και των τριών γενών: αρσενικά και θηλυκά που λήγουν σε -ος και ουδέτερα που λήγουν σε -ον.

α) Παραδείγματα αρσενικών και θηλυκών

		(θ. ἀνθρωπο-)	(θ. ἀγρο-)		(θ. νησο-)	(θ. ὁδο-)
Ενικός αριθμός
ον.	ὁ	ἄνθρωπος	ἀγρὸς	ἡ	νῆσος	ὁδὸς
γεν.	τοῦ	ἀνθρώπου	ἀγροῦ	τῆς	νήσου	ὁδοῦ
δοτ.	τῷ	ἀνθρώπῳ	ἀγρῷ	τῇ	νήσῳ	ὁδῷ
αιτ.	τὸν	ἄνθρωπον	ἀγρὸν	τὴν	νῆσον	ὁδὸν
κλ.	(ὦ)	ἄνθρωπε	ἀγρὲ	(ὦ)	νῆσε	ὁδὲ

ΠΡΩΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΠΡΩΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

1. Πρωτόκλιτα ασυναίρετα ουσιαστικά

86. Κατά την πρώτη κλίση κλίνονται ονόματα αρσενικά και θηλυκά: τα αρσενικά λήγουν σε -ας ή σε -ης και τα θηλυκά σε -α ή σε -η.

Παραδείγματα αρσενικών σε -ας και σε -ης

		θ. νεανιᾱ	θ. Ἀτρειδᾱ-	θ.στρατιωτᾱ	θ. ποιητᾱ
Ενικός αριθμός
ον.	ὁ	νεανίας	Ἀτρείδης	στρατιώτης	ποιητὴς
γεν.	τοῦ	νεανίου	Ἀτρείδου	στρατιώτου	ποιητοῦ
δοτ.	τῷ	νεανίᾳ	Ἀτρείδῃ	στρατιώτῃ	ποιητῇ
αιτ.	τὸν	νεανίαν	Ἀτρείδην	στρατιώτην	ποιητὴν
κλ.	(ὦ)	νεανία	Ἀτρείδη	στρατιῶτᾰ	ποιητὰ

ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Άρθρο είναι η μονοσύλλαβη κλιτή λέξη που κανονικά χρησιμο­ποιείται εμπρός από τα ονόματα, όταν μνημονεύονται στο λόγο ως γνω­στά και ορισμένα: ὁ πατήρ, ἡ μήτηρ, τὸ τέκνον.

Το άρθρο κλίνεται έτσι:

	Ενικός αριθμός			Πληθυντικός αριθμός
ονομαστική	ὁ	ἡ	τὸ	οἱ	αἱ	τὰ
γενική	τοῦ	τῆς	τοῦ	τῶν	τῶν	τῶν
δοτική	τῷ	τῇ	τῷ	τοῖς	ταῖς	τοῖς
αιτιατική	τὸν	τὴν	τὸ	τοὺς	τὰς	τὰ

Δυϊκός αριθμός και των τριών γενών

Ονομ. και αιτ. τὼ - γεν και δοτ. τοῖν

(Σπάνιοι τύποι του θηλυκού είναι και: τά, ταῖν).

ΤΟΝΟΙ, ΠΝΕΥΜΑΤΑ, ΣΤΙΞΗ

ΤΟΝΟΙ, ΠΝΕΥΜΑΤΑ, ΣΤΙΞΗ

Α΄. Οι τόνοι και ο τονισμός

1. Τόνοι

35. Σε κάθε λέξη που έχει δύο ή περισσότερες συλλαβές μία από αυτές τονίζεται, δηλ. προφέρεται πιο δυνατά από τις άλλες. Για να φανερώσουμε στο γραπτό λόγο ποια είναι η συλλαβή που τονίζεται, γράφουμε πάνω στο φωνήεν ή το δίφθογγο της συλλαβής αυτής ένα σημάδι που λέγεται τόνος: φέ-ρω, φε-ρό-με-θα, φε-ρο-μέ-νη, φεῦ-γε, ἀ-πό-φευ-γε, ἀ-γα-θός, ἀ-νήρ.

36. Οι τόνοι είναι τρεις: η οξεία (′), η βαρεία (‵) και η περισπωμένη(~):Ἀρταξέρξης καὶ Κῦρος.

Μεταφράσεις αρχαίων ελληνικών κειμένων Β' Γυμνασίου

Εδώ θα βρείτε τις μεταφράσεις των αρχαίων ελληνικών κειμένων της Β' Γυμνασίου σε μορφή pdf. Είναι πολύ βοηθητικό γιατί έχετε παράλληλη μετάφραση με το αρχαίο ελληνικό κείμενο.

Μεταφράσεις αρχαίων ελληνικών κειμένων Β' Γυμνασίου

ΕΝΟΤΗΤΑ 1
ΠΑΤΡΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ένας άνδρας, Μάρδος στην καταγωγή, είχε επτά παιδιά. Το πιο μικρό από αυτά προκαλούσε πολλά βάσανα στους άλλους. Αρχικά, ο πατέρας προσπαθούσε να το συνετίσει με λόγια· επειδή όμως ( το παιδί ) δεν τον υπάκουε, το οδήγησε μπροστά στους δικαστές και κατήγγειλε με ακρίβεια όσα είχε αποτολμήσει αυτό και ζητούσε από τους δικαστές να καταδικάσουν σε θάνατο το νεαρό. 

Μέρη του λόγου, Γλώσσα Β' Γυμνασίου

Για να ξαναθυμηθούμε τα μέρη του λόγου!

Τα μέρη του λόγου

Τα κλιτά

 Τα άρθρα: Α) οριστικό άρθρο: ο, η, το, Β) αόριστο άρθρο: ένας, μία ένα

 Ουσιαστικά: Οι λέξεις που φανερώνουν  πρόσωπα,  ζώα, πράγματα, ενέργεια (γράψιμο) , κατάσταση (σιωπή), ιδιότητα ( σοβαρότητα)

 Επίθετα: οι λέξεις που μας δείχνουν τι λογής είναι το κάθε ουσιαστικό που συνοδεύουν και έχουν τρία γένη, (Π.χ. Ο καλός(επίθετο) μαθητής(ουσιαστικό) ή Ο μαθητής(ουσιαστικό) είναι καλός(επίθετο)).

Οικογένειες λέξεων, Γλώσσα Β' Γυμνασίου

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ

Οι λέξεις που σχηματίστηκαν από την ίδια απλή λέξη είτε με παραγωγή είτε με σύνθεση αποτελούν μια οικογένεια λέξεων. Οι λέξεις αυτές ονομάζονται συγγενικές.

(θάλασσα, θαλάσσιος, θαλασσινός, θαλασσής, θαλασσογράφος, θαλασσόλυκος, προσθαλάσσωση, …).

 Όταν μια λέξη είναι σύνθετη, ανήκει στην ετυμολογική οικογένεια και του α΄ και του  β΄ συνθετικού.

Παράδειγμα

Καταγράφω: α΄συνθετικό : κατά καταζητούμαι, καταβάλλω, κατάλογος…

 β΄ συνθετικό: γράφω γραφή, γραφτό, γραφείο, γραφειοκράτης… 

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ, Γλώσσα B' Γυμνασίου

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ.

Αντωνυμίες ονομάζονται οι λέξεις που χρησιμοποιούμε αντί ονόματος, δηλαδή στη θέση ουσιαστικού ή επιθέτου. Η αντωνυμία πρέπει να αντικαθιστά ένα όνομα που είναι γνωστό ή έχει δηλωθεί τουλάχιστο μια φορά, γιατί διαφορετικά δημιουργείται ασάφεια και αοριστία στο λόγο.

Οι αντωνυμίες διακρίνονται σε 8 είδη:

Οι εγκλίσεις του ρήματος

      Οι εγκλίσεις του ρήματος

Εγκλίσεις λέγονται οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει την ψυχική διάθεση εκείνου που μιλάει. Οι κύριες εγκλίσεις των ρημάτων είναι οι εξής:

Έγκλιση	Φανερώνει ότι…	Παραδείγματα
ΟΡΙΣΤΙΚΗ	Αυτό που σημαίνει το ρήμα είναι κάτι βέβαιο και πραγματικό.	Από αύριο χαλάει ο καιρός. Δεν έλυσα την άσκηση.

Οι χρόνοι των Ρημάτων

1.ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ: Ο χρόνος αυτός μας φανερώνει την πράξη που γίνεται τώρα.  Αναφέρεται στο παρόν (στο σήμερα). Ενεργητική φωνή: γράφω, παίζω, διαβάζω, μιλώ        Παθητική φωνή: γράφομαι

2.ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ: Αυτός ο χρόνος μας φανερώνει μια πράξη που γινόταν χτες (στο παρελθόν) συνέχεια.  Ενεργητική φωνή: έγραφα, έπαιζα, διάβαζα             Παθητική φωνή: γραφόμουν

Όλη η θεωρία της γλώσσας Β' Γυμνασίου

1^Η ΕΝΟΤΗΤΑ

Το υποκείμενο δείχνει ποιος κάνει αυτό που λέει το ρήμα.

Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία ή οποιαδήποτε άλλη λέξη ή πρόταση με άρθρο ή χωρίς άρθρο.

Το υποκείμενο παραλείπεται όταν είναι β’ και β’ πρόσωπο.

Το γ’ πρόσωπο συνήθως παραλείπεται:

-          Όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα.

-          Όταν είναι μια γενική έννοια.

-          Όταν μόνο ένα υποκείμενο μπορεί να εννοηθεί.

-          Όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο.

Link για την Ιστορία

http://ey-test.sch.gr/resource/supportmaterial/suppIstoria.aspx