Νεοελληνική Γλώσσα – Β΄ Γυμνασίου Ενότητα: Φωνές Ρήματος & Συζυγίες

 

 Σχεδιάγραμμα Θεωρίας

1. Ενεργητική & Παθητική Φωνή

• Ενεργητική φωνή: το υποκείμενο ενεργεί.

• Παθητική φωνή: το υποκείμενο παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.

• Δεν ταυτίζεται πάντα η φωνή με τη σημασία.

  • π.χ. σκέφτομαι → παθητική μορφή, ενεργητική σημασία.

2. Αποθετικά Ρήματα

• Έχουν μόνο παθητική φωνή αλλά ενεργητική σημασία.

• Π.χ. έρχομαι, χρειάζομαι, σκέφτομαι, εκμεταλλεύομαι, διαχειρίζομαι

3. Συζυγίες Ρημάτων

Υπάρχουν δύο συζυγίες:

Α΄ Συζυγία

• Ενεργητική: τονίζεται στην παραλήγουσα → -ω.

• Παθητική: τονίζεται στην προπαραλήγουσα → -ομαι.

• Π.χ. γράφω, παίζω, διαβάζω / γράφομαι, διαβάζομαι.

Β΄ Συζυγία

Α΄ Τάξη

• Ενεργητική: -ώ, -άς, -ά.

• Παθητική: -ιέμαι, -ιέσαι, -ιέται.

Β΄ Τάξη

• Ενεργητική: -ώ, -είς, -εί.

• Παθητική: -ούμαι -είσαι -είται ή -άμαι -άσαι -άται.

---

 Φύλλο Εργασίας

1. Συμπλήρωση πίνακα με χρόνους και φωνές

Συμπληρώστε ρήματα (από τα κείμενα ή δικά σας) στις δύο φωνές και στους παρακάτω χρόνους:

Χρόνος	Ενεργητική Φωνή	Παθητική Φωνή
Ενεστώτας
Παρατατικός
Εξακολουθητικός Μέλλοντας
Συνοπτικός Μέλλοντας
Αόριστος
Παρακείμενος
Υπερσυντέλικος
Συντελεσμένος Μέλλοντας

---

2. Μεταφορά ρημάτων στην άλλη φωνή & δημιουργία προτάσεων

Μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην άλλη φωνή και γράψτε μια πρόταση για κάθε ένα:

• δημιουργώ → ………………………………………

• θα βρείτε → ………………………………………

• αγαπάς → ………………………………………

• δεν έχω προδοθεί → ………………………………………

• στολίζεσαι → ………………………………………

---

3. Ρήματα που υπάρχουν μόνο σε μία φωνή

Συγκεντρώστε από τα κείμενα 3 και 5:

• Ρήματα μόνο σε ενεργητική φωνή: ………………………………………………………………

• Ρήματα μόνο σε παθητική φωνή (αποθετικά): …………………………………………………

---

4. Μετατροπή ρημάτων στο α΄ ενικό ενεστώτα

Αλλάξτε τα ρήματα των παρακάτω προτάσεων σε α΄ ενικό ενεστώτα και συμπληρώστε τον πίνακα:

α. Όταν κανείς ψάχνει έναν φίλο… → …………………………………
β. Κάποια παιδιά με συμπαθούνε. → …………………………………
γ. Πρέπει να τους εμπιστεύεσαι. → …………………………………
δ. Τα βρίσκεις σπάνια σήμερα. → …………………………………

Ρήμα (α΄ ενικό)	Φωνή	Κατάληξη

---

5. Σχηματισμός χρόνων

Σχηματίστε για τα παραπάνω ρήματα:

• Παρατατικό

• Εξακολουθητικό Μέλλοντα

• Συνοπτικό Μέλλοντα

Τι παρατηρείτε στον τονισμό και τις καταλήξεις;

……………………………………………………………………………………………………………

---

6. Σχηματισμός β΄ ή γ΄ ενικού και δημιουργία προτάσεων

Σχηματίστε το β΄ ή γ΄ ενικό (όποιο λείπει) και γράψτε προτάσεις:

α. Τι ζητάς από μια φίλη; → …………………………………………………………
β. Η Πόπη διαφωνεί. → …………………………………………………………
γ. Πώς φοβάσαι ότι… → …………………………………………………………
δ. Γι’ αυτό βαριέμαι λίγο. → ……………………………………………………

---