Το αγροτικό ζήτημα: Κιλελέρ

 

Ιστορία προσανατολισμού: Κεφάλαιο 1Β

 Ερωτήσεις

1. Ποια η σημασία του εξωτερικού εμπορίου για την Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα; 

2. Πώς εξελίχθηκε η ελληνική εμπορική ναυτιλία κατά τον 18ο αιώνα έως το τέλος των Ναπολεόντιων πολέμων; 

3. Ποιοι παράγοντες διευκόλυναν η εμπόδιζαν την διανομή των εθνικών γαιών κατά το 19ο αιώνα;

4. Πώς αναπτύχθηκαν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες στο Λαύριο; 

5. Ποιους στόχους εξυπηρετούν την ίδρυση της κεντρικής τράπεζας της Ελλάδας;

6. Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του πιστωτικού συστήματος της Ελλάδας κατά τα πρώτα της ανεξαρτησίας;

7. Ποια ήταν τα ιδρυτικά χαρακτηριστικά της εθνικής τράπεζας της Ελλάδας;

8. Ποιες ήταν οι δραστηριότητες της εθνικής τράπεζας της κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της;

9. Πώς εκδηλώθηκε η διεύρυνση του πιστωτικού συστήματος της Ελλάδας κατά τον 19ο αιώνα;

10. Πώς υλοποιήθηκε η βιομηχανική επανάσταση στην Ελλάδα το 1870 έως τους Βαλκανικούς πολέμους;

11. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της βιομηχανικής ανάπτυξης στην Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους;

12. Ποιοι παράγοντες εμπόδιζαν την ανάπτυξη της βιομηχανίας στην Ελλάδα κατά τον 19ο και 20ό αιώνα στην Ελλάδα έως τους Βαλκανικούς πολέμους; 

Οι πηγές στην Ιστορία προσανατολισμού

 

Οδηγίες:

• Περνώντας, λοιπόν, στη δεύτερη ομάδα θεμάτων του διαγωνίσματος της Ιστορίας (κι εφόσον έχουμε ολοκληρώσει τα ζητούμενα της πρώτης ομάδας), οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Ιστορία προσανατολισμού. Ερωτήσεις στο κεφάλαιο 1

  

Κεφάλαιο 1. 

Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση

1. Ποια ήταν η γεωγραφική εξέλιξη του νέου ελληνικού κράτους από την ίδρυση του μέχρι την δεκαετία του 1880;

2. Ποια είναι η δημογραφική εξέλιξη του ελληνικού κράτους από το 1828 έως τις αρχές του 20ού;

3. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των μετακινήσεων πληθυσμού μέσα και έξω απ' την Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα;

4. Ποια είναι τα αίτια της υπανάπτυξης της ελεύθερης Ελλάδας κατά τον 19ο αιώνα πως επέδρασαν οι έλληνες του εξωτερικού στην εξέλιξη της οικονομίας του ελληνικού Βασιλείου κατά το 19ο αιώνα;

5.  Πώς επέδρασε μεγάλη ιδέα στην εξέλιξη του ελληνικού Βασιλείου κατά τον 19ο αιώνα;

Πανόραμα της Αθήνας στα 1830-1840

Οι πηγές στην Ιστορία

 

Πρωτογενείς πηγές 

Οι πρωτογενείς πηγές είναι υλικό που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο που συνέβη ένα γεγονός. Δεν έχουν επεξεργαστεί ή φιλτραριστεί μέσω αξιολόγησης και ανάλυσης.

Τέτοιες πηγές περιλαμβάνουν:

• εκθέσεις νέων ή δημιουργικών ιδεών,

• γεγονότα που καταγράφονται άμεσα,

• δημοσιεύσεις με αποτελέσματα παρατηρήσεων και ερευνών,

• κάθε αντικείμενο που μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μελλοντική μελέτη.

Πιο αναλυτικά, στις πρωτογενείς πηγές ανήκουν:

• Βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες: έργα που γράφτηκαν την εποχή ενός γεγονότος. Μπορεί να περιγράφουν άμεσα τα γεγονότα στα οποία ο συγγραφέας συμμετείχε ή ήταν μάρτυρας. Ακόμη κι αν δεν αναφέρονται άμεσα στο γεγονός που μελετάται, μπορούν να δώσουν πληροφορίες για το γενικότερο πλαίσιο της εποχής.

• Αυτοβιογραφίες και απομνημονεύματα: βασίζονται στις προσωπικές εμπειρίες του συγγραφέα και δίνουν σημαντικά στοιχεία για τις απόψεις και τη ζωή του. Επειδή συνήθως γράφονται χρόνια αργότερα, μπορεί να περιέχουν ανακρίβειες ή λανθασμένες αναμνήσεις.

• Ημερολόγια και επιστημονικά περιοδικά: καταγράφουν γνώσεις, εμπειρίες ή παρατηρήσεις του συγγραφέα ως άμεσου μάρτυρα. Χρειάζεται όμως προσοχή, γιατί μπορεί να υπάρχει προσωπική σκοπιμότητα.

• Αρχειακό υλικό και χειρόγραφα: εσωτερικά έγγραφα οργανισμών (π.χ. πρακτικά, εκθέσεις, σημειώματα, αλληλογραφία) και εξωτερικά έγγραφα (π.χ. συμβόλαια, άδειες, πιστοποιητικά). Όλα αυτά δίνουν πληροφορίες για τον οργανισμό και τις σχέσεις του με άλλους φορείς.

• Κυβερνητικά έγγραφα: πληροφορίες που παράγονται από κρατικούς ή διεθνείς οργανισμούς.

• Καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις: φωτογραφίες, πίνακες, ταινίες, ντοκιμαντέρ, ηχογραφήσεις. Μπορούν να δείξουν όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και το περιβάλλον της εποχής δημιουργίας τους.

• Έρευνες, ψηφοφορίες, στατιστικά στοιχεία: καταγράφουν αντιλήψεις και δραστηριότητες ομάδων ανθρώπων. Τα αποτελέσματά τους αποτελούν βασικές πρωτογενείς πηγές.

Παραδείγματα: μονογραφίες και βιβλία, διαλέξεις καθηγητών, μεταπτυχιακές και διδακτορικές εργασίες, συνεντεύξεις επιστημόνων, άρθρα περιοδικών με νέες θεωρίες ή ανακαλύψεις, αυτοβιογραφίες συγγραφέων.

---

Δευτερογενείς πηγές 

Οι δευτερογενείς πηγές είναι δημοσιεύματα που βασίζονται σε πρωτογενείς πηγές, αλλά έχουν υποστεί επεξεργασία, ανάλυση ή τροποποίηση.

Αναλύουν, σχολιάζουν ή παρουσιάζουν ξανά πληροφορίες που προέρχονται από πρωτογενείς ή και άλλες δευτερογενείς πηγές. Κείμενα που περιγράφουν γεγονότα χωρίς ο συγγραφέας να έχει προσωπική εμπειρία ή παρατήρηση θεωρούνται επίσης δευτερογενείς πηγές.

Οι δευτερογενείς πηγές δίνουν τη δυνατότητα στον ερευνητή να εμπλουτίσει και να επεκτείνει την έρευνά του.

Πιο συγκεκριμένα, δευτερογενείς πηγές είναι:

• Εκπαιδευτικά εγχειρίδια: παρέχουν ανάλυση γεγονότων και θεωριών, καθώς και βιβλιογραφικές παραπομπές.

• Επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια: αναλύουν ειδικά ζητήματα που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα.

• Περιοδικά ποικίλης ύλης: παρουσιάζουν στοιχεία για την κουλτούρα και θέματα γενικού ενδιαφέροντος.

• Άρθρα εφημερίδων: συνοπτικές περιγραφές πρόσφατων γεγονότων και κοινωνικών φαινομένων. Αν αναφέρονται σε παλαιότερα γεγονότα, θεωρούνται δευτερογενείς.

---

Πώς γράφω σωστή πηγή

1. Διαβάζω προσεκτικά την εκφώνηση της πηγής για να εντοπίσω τα ζητούμενα.

2. Διαβάζω την πηγή όσες φορές χρειαστεί ώστε να την κατανοήσω.

3. Προσδιορίζω την ταυτότητά της: πότε γράφτηκε, ποιος είναι ο δημιουργός, ποια η ιδιότητά του, αν είναι πρωτογενής ή δευτερογενής πηγή, ποιο είναι το θέμα της. Αυτά μπορούν να αποτελέσουν τον πρόλογο της απάντησης.

4. Ξεχωρίζω γεγονότα από σχόλια.

5. Τοποθετώ την πηγή στο ιστορικό της πλαίσιο.

6. Υπογραμμίζω όλες τις σχετικές πληροφορίες.

7. Ανακαλώ στοιχεία από το σχολικό βιβλίο.

8. Συνδυάζω πηγή και βιβλίο: με σύνθεση (συνδυασμός σχολικού κειμένου και πηγής με μεταβατικές φράσεις) ή με σχεδιάγραμμα (αντιστοίχιση στοιχείων).

9. Αν οι πληροφορίες συμφωνούν, το επισημαίνω· αν διαφέρουν, δέχομαι ως αυθεντία το σχολικό βιβλίο.

10. Ακολουθώ τη δομή της ερώτησης· απαντώ χωριστά σε κάθε υποερώτημα.

11. Χρησιμοποιώ παραπομπές σε εισαγωγικά, διευκρινίζοντας την πηγή.

12. Δεν αντιγράφω το κείμενο της πηγής· το χρησιμοποιώ για αξιολόγηση και συμπεράσματα.

13. Χρησιμοποιώ αντικειμενικό ύφος (γ΄ πρόσωπο).

14. Φροντίζω το κείμενο να έχει σωστή δομή, συνοχή και πλούσιο λεξιλόγιο.

15. Δεν απεραντολογώ· δείχνω κριτική ικανότητα.

16. Στον επίλογο παραθέτω συμπεράσματα και, αν χρειάζεται, σύντομη αναφορά στις εξελίξεις μετά τα γεγονότα.

---

Συνδετικές φράσεις – Παραδείγματα

• Όπως επισημαίνει/παρατηρεί/τονίζει/αναφέρει ο/η … στο έργο …

• Όπως διαπιστώνεται και στο απόσπασμα από το έργο …

• Χαρακτηριστικά είναι όσα αναφέρει ο/η … στο έργο …

• Αυτό αποδεικνύεται και από …, όπως δίνεται στο έργο …

• Συμπληρωματικά στοιχεία δίνει ο/η … στο έργο …

• Την εικόνα συμπληρώνουν/επιβεβαιώνουν τα στοιχεία που παραθέτει ο/η …

• Μια διαφορετική εικόνα παρουσιάζεται στο έργο … του/της …

• Αντίθετη άποψη εκφράζει ο/η …