Πρωτογενείς πηγές
Οι πρωτογενείς πηγές είναι υλικό που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο που συνέβη ένα γεγονός. Δεν έχουν επεξεργαστεί ή φιλτραριστεί μέσω αξιολόγησης και ανάλυσης.
Τέτοιες πηγές περιλαμβάνουν:
εκθέσεις νέων ή δημιουργικών ιδεών,
γεγονότα που καταγράφονται άμεσα,
δημοσιεύσεις με αποτελέσματα παρατηρήσεων και ερευνών,
κάθε αντικείμενο που μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μελλοντική μελέτη.
Πιο αναλυτικά, στις πρωτογενείς πηγές ανήκουν:
Βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες: έργα που γράφτηκαν την εποχή ενός γεγονότος. Μπορεί να περιγράφουν άμεσα τα γεγονότα στα οποία ο συγγραφέας συμμετείχε ή ήταν μάρτυρας. Ακόμη κι αν δεν αναφέρονται άμεσα στο γεγονός που μελετάται, μπορούν να δώσουν πληροφορίες για το γενικότερο πλαίσιο της εποχής.
Αυτοβιογραφίες και απομνημονεύματα: βασίζονται στις προσωπικές εμπειρίες του συγγραφέα και δίνουν σημαντικά στοιχεία για τις απόψεις και τη ζωή του. Επειδή συνήθως γράφονται χρόνια αργότερα, μπορεί να περιέχουν ανακρίβειες ή λανθασμένες αναμνήσεις.
Ημερολόγια και επιστημονικά περιοδικά: καταγράφουν γνώσεις, εμπειρίες ή παρατηρήσεις του συγγραφέα ως άμεσου μάρτυρα. Χρειάζεται όμως προσοχή, γιατί μπορεί να υπάρχει προσωπική σκοπιμότητα.
Αρχειακό υλικό και χειρόγραφα: εσωτερικά έγγραφα οργανισμών (π.χ. πρακτικά, εκθέσεις, σημειώματα, αλληλογραφία) και εξωτερικά έγγραφα (π.χ. συμβόλαια, άδειες, πιστοποιητικά). Όλα αυτά δίνουν πληροφορίες για τον οργανισμό και τις σχέσεις του με άλλους φορείς.
Κυβερνητικά έγγραφα: πληροφορίες που παράγονται από κρατικούς ή διεθνείς οργανισμούς.
Καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις: φωτογραφίες, πίνακες, ταινίες, ντοκιμαντέρ, ηχογραφήσεις. Μπορούν να δείξουν όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και το περιβάλλον της εποχής δημιουργίας τους.
Έρευνες, ψηφοφορίες, στατιστικά στοιχεία: καταγράφουν αντιλήψεις και δραστηριότητες ομάδων ανθρώπων. Τα αποτελέσματά τους αποτελούν βασικές πρωτογενείς πηγές.
Παραδείγματα: μονογραφίες και βιβλία, διαλέξεις καθηγητών, μεταπτυχιακές και διδακτορικές εργασίες, συνεντεύξεις επιστημόνων, άρθρα περιοδικών με νέες θεωρίες ή ανακαλύψεις, αυτοβιογραφίες συγγραφέων.
Δευτερογενείς πηγές
Οι δευτερογενείς πηγές είναι δημοσιεύματα που βασίζονται σε πρωτογενείς πηγές, αλλά έχουν υποστεί επεξεργασία, ανάλυση ή τροποποίηση.
Αναλύουν, σχολιάζουν ή παρουσιάζουν ξανά πληροφορίες που προέρχονται από πρωτογενείς ή και άλλες δευτερογενείς πηγές. Κείμενα που περιγράφουν γεγονότα χωρίς ο συγγραφέας να έχει προσωπική εμπειρία ή παρατήρηση θεωρούνται επίσης δευτερογενείς πηγές.
Οι δευτερογενείς πηγές δίνουν τη δυνατότητα στον ερευνητή να εμπλουτίσει και να επεκτείνει την έρευνά του.
Πιο συγκεκριμένα, δευτερογενείς πηγές είναι:
Εκπαιδευτικά εγχειρίδια: παρέχουν ανάλυση γεγονότων και θεωριών, καθώς και βιβλιογραφικές παραπομπές.
Επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια: αναλύουν ειδικά ζητήματα που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα.
Περιοδικά ποικίλης ύλης: παρουσιάζουν στοιχεία για την κουλτούρα και θέματα γενικού ενδιαφέροντος.
Άρθρα εφημερίδων: συνοπτικές περιγραφές πρόσφατων γεγονότων και κοινωνικών φαινομένων. Αν αναφέρονται σε παλαιότερα γεγονότα, θεωρούνται δευτερογενείς.
Πώς γράφω σωστή πηγή
Διαβάζω προσεκτικά την εκφώνηση της πηγής για να εντοπίσω τα ζητούμενα.
Διαβάζω την πηγή όσες φορές χρειαστεί ώστε να την κατανοήσω.
Προσδιορίζω την ταυτότητά της: πότε γράφτηκε, ποιος είναι ο δημιουργός, ποια η ιδιότητά του, αν είναι πρωτογενής ή δευτερογενής πηγή, ποιο είναι το θέμα της. Αυτά μπορούν να αποτελέσουν τον πρόλογο της απάντησης.
Ξεχωρίζω γεγονότα από σχόλια.
Τοποθετώ την πηγή στο ιστορικό της πλαίσιο.
Υπογραμμίζω όλες τις σχετικές πληροφορίες.
Ανακαλώ στοιχεία από το σχολικό βιβλίο.
Συνδυάζω πηγή και βιβλίο: με σύνθεση (συνδυασμός σχολικού κειμένου και πηγής με μεταβατικές φράσεις) ή με σχεδιάγραμμα (αντιστοίχιση στοιχείων).
Αν οι πληροφορίες συμφωνούν, το επισημαίνω· αν διαφέρουν, δέχομαι ως αυθεντία το σχολικό βιβλίο.
Ακολουθώ τη δομή της ερώτησης· απαντώ χωριστά σε κάθε υποερώτημα.
Χρησιμοποιώ παραπομπές σε εισαγωγικά, διευκρινίζοντας την πηγή.
Δεν αντιγράφω το κείμενο της πηγής· το χρησιμοποιώ για αξιολόγηση και συμπεράσματα.
Χρησιμοποιώ αντικειμενικό ύφος (γ΄ πρόσωπο).
Φροντίζω το κείμενο να έχει σωστή δομή, συνοχή και πλούσιο λεξιλόγιο.
Δεν απεραντολογώ· δείχνω κριτική ικανότητα.
Στον επίλογο παραθέτω συμπεράσματα και, αν χρειάζεται, σύντομη αναφορά στις εξελίξεις μετά τα γεγονότα.
Συνδετικές φράσεις – Παραδείγματα
Όπως επισημαίνει/παρατηρεί/τονίζει/αναφέρει ο/η … στο έργο …
Όπως διαπιστώνεται και στο απόσπασμα από το έργο …
Χαρακτηριστικά είναι όσα αναφέρει ο/η … στο έργο …
Αυτό αποδεικνύεται και από …, όπως δίνεται στο έργο …
Συμπληρωματικά στοιχεία δίνει ο/η … στο έργο …
Την εικόνα συμπληρώνουν/επιβεβαιώνουν τα στοιχεία που παραθέτει ο/η …
Μια διαφορετική εικόνα παρουσιάζεται στο έργο … του/της …
Αντίθετη άποψη εκφράζει ο/η …
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου