Πόσο δημοκρατική ήταν τελικά η αρχαία Αθήνα;

 

Η αθηναϊκή δημοκρατία (5ος αι. π.Χ.) υπήρξε πρωτοποριακή για την εποχή της, γιατί:

• Για πρώτη φορά στην ιστορία, η εξουσία ανήκε στους πολίτες και όχι σε βασιλιάδες ή ευγενείς.

• Οι πολίτες συμμετείχαν άμεσα στις αποφάσεις, χωρίς αντιπροσώπους (άμεση δημοκρατία).

• Υπήρχαν θεσμοί ελέγχου και περιορισμού της εξουσίας, όπως η Εκκλησία του Δήμου, η Βουλή των 500 και ο Οστρακισμός.

Όμως:

 Η δημοκρατία αυτή είχε σοβαρούς αποκλεισμούς:

Ομάδα	Κατάσταση
Ελεύθεροι άνδρες Αθηναίοι πολίτες	Συμμετείχαν στην Εκκλησία του Δήμου, ψήφιζαν, εκλέγονταν.
Γυναίκες	Δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, ούτε ψήφο.
Δούλοι	Δεν θεωρούνταν πολίτες — ήταν ιδιοκτησία άλλων.
Μέτοικοι (ξένοι που ζούσαν στην Αθήνα)	Δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, αλλά πλήρωναν φόρους.

Δημοκρατία, γλώσσα γ' λυκείου

Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ I Α

Δημοκρατία είναι το πολίτευμα που στηρίζεται στην ισονομία, ισοτιμία των πολιτών και τους δίνει το δικαίωμα ν' αμυνθούν εναντίον των επεμβάσεων του κράτους στους διάφορους τομείς της ατομικής και συλλογικής δραστηριότητας. Ο πολίτης αποτελεί αξία κι έχει τη δυνατότητα να εκφραστεί, να υπερασπίσει τον εαυτό του, αφού κυρίαρχο όργανο εξουσίας είναι ο λαός.
Η δημοκρατία αποκαλείται, δίκαια, πολίτευμα του μέτρου, γιατί κατορθώνει να ισορροπεί ανάμεσα στο ατομικό και το κοινωνικό συμφέρον, χωρίς να καταλήγει στην ασυδοσία ή στο φασισμό.
Το δημοκρατικό πολίτευμα διαφέρει απ' τα υπόλοιπα όσον αφορά τις βασικές αρχές της οργάνωσης και της δομής του. Άξονας της δομής αυτής είναι το στοιχείο του ελέγχου, που δεν υπάρχει σε κανένα άλλο πολίτευμα και το οποίο κατοχυρώνεται μέσα απ' τη σαφή διάκριση των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική).