Διαθέσεις ρημάτων, μεταβατικά αμετάβατα ρήματα β γυμνασίου

 ΔΙΑΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

Τι είναι η διάθεση; Ο τρόπος με τον οποίο το ρήμα δείχνει τη σχέση του υποκειμένου με την ενέργεια.

Α. Ενεργητική διάθεση

Το υποκείμενο κάνει μια ενέργεια.
Οι μαθητές έγραψαν το τεστ.

Β. Παθητική διάθεση

Το υποκείμενο δέχεται μια ενέργεια που κάνει κάποιος άλλος.
Το τεστ γράφτηκε από τους μαθητές.

Γ. Μέση διάθεση

Το υποκείμενο ενεργεί, αλλά η ενέργεια επιστρέφει στον ίδιο.
Ο μαθητής ντύθηκε.

Δ. Ουδέτερη διάθεση

Δεν υπάρχει δράση ούτε πάθηση. Το υποκείμενο απλώς βρίσκεται σε μια κατάσταση.
Ο δρόμος γλιστράει.

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΜΕΤΑΒΑΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

Μεταβατικά ρήματα: Χρειάζονται αντικείμενο.
Διαβάζω το βιβλίο.

Αμετάβατα ρήματα: Δεν χρειάζονται αντικείμενο.
Τρέχω.

Πολλά ρήματα μπορούν να είναι και τα δύο, ανάλογα με το περιβάλλον.
Η μαθήτρια άρχισε την άσκηση – Η συζήτηση άρχισε.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ – ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ & ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

Τι είναι αντικείμενο; Το πρόσωπο/πράγμα που δέχεται την ενέργεια του ρήματος.

Μονόπτωτα ρήματα Χρειάζονται ένα αντικείμενο. Λύνω την άσκηση.

Δίπτωτα ρήματα Χρειάζονται δύο αντικείμενα (άμεσο + έμμεσο).
Δίνω (σε εσένα) το βιβλίο.
— άμεσο: το βιβλίο
— έμμεσο: σε εσένα

Ποιητικό αίτιο Το πρόσωπο/πράγμα από το οποίο προέρχεται η ενέργεια σε παθητική σύνταξη.
Το βιβλίο γράφτηκε από την συγγραφέα.

ΔΙΑΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ 

Να υπογραμμίσετε το ρήμα και να γράψετε τη διάθεσή του.

1. Ο Γιώργος έσπασε το ποτήρι.
   Διάθεση: _______________
2. Το ποτήρι έσπασε.
   Διάθεση: _______________
3. Η Μαρία χτενίζεται.
   Διάθεση: _______________
4. Το δωμάτιο λάμπει.
   Διάθεση: _______________
5. Η ταινία ενθουσίασε τους μαθητές.
   Διάθεση: _______________

B. ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ – ΑΜΕΤΑΒΑΤΑ Να χαρακτηρίσετε το ρήμα ως μεταβατικό ή αμετάβατο.

1. Τρέχω → ___________
2. Λύνω την άσκηση → ___________
3. Ξεκινάει το μάθημα → ___________
4. Ξεκινάω το μάθημα → ___________
5. Γελάει → ___________

Γ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ – ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ / ΔΙΠΤΩΤΑ 

1. Να βρείτε το αντικείμενο:

α. Ο καθηγητής εξήγησε το μάθημα.
Αντικείμενο: ___________________

β. Έγραψα στους φίλους μου ένα μήνυμα.
Άμεσο αντικείμενο: ______________
Έμμεσο αντικείμενο: ______________

γ. Η μητέρα μου έδωσε στο σκύλο τροφή.
Άμεσο: _____________ Έμμεσο: _____________

2. Δίνονται δύο προτάσεις. Ποια έχει παθητική σύνταξη; 

α. Ο δήμαρχος καθάρισε την πλατεία.
β. Η πλατεία καθαρίστηκε από το δήμο.

Να μετατρέψετε σε παθητική σύνταξη:

Η Άννα έγραψε την άσκηση. 

 Ο πατέρας έφερε τα ψώνια.

 Οι μαθητές έστειλαν γράμμα στον καθηγητή.