Διάλογος
Ορισμός : είναι η συνομιλία /συζήτηση μεταξύ δύο ή περισσότερων ανθρώπων για ένα συγκεκριμένο θέμα. Σκοπός του η τυπική πληροφόρηση ή η προσπάθεια για βαθύτερη επικοινωνία με στόχο την αναζήτηση της αλήθειας.
: Είδη : 1. λογοτεχνικός διάλογος
2.εσωτερικός (διάλογος με τον εαυτό μας),
3. επιστημονικός διάλογος (ανάμεσα στις επιστήμες και τους φορείς τους),
4. πολιτικός,
5.διακρατικός,
6. θρησκευτικός (ανάμεσα σε θρησκείες),
7. διδακτικός (με σκοπό τη διδαχή),
8.φιλοσοφικός
9. καθημερινός κ.λ.π.
: Προϋποθέσεις για ένα εποικοδομητικό διάλογο :
I. να υπάρχει κοινή γλώσσα ανάμεσα στους διαλεγομένους(όμοιο περίπου μορφωτικό επίπεδο, για ειδικά, όχι κοινωνικά θέματα).
II. αυτοπειθαρχία.
III. Ενημέρωση για το θέμα που συζητείται.
IV. αποδοχή του πολλαπλού χαραχτήρα της αλήθειας (η αλήθεια έχει πολλές όψεις).
V. κατοχύρωση της ελευθερίας έκφρασης σε όλα τα επίπεδα της ατομικής και κοινωνικής ζωής.
VI. αποφυγή βιασύνης στην εξαγωγή συμπερασμάτων.
VII. αποπροσωποποίηση (αποτρέπει τις διενέξεις και τις λογομαχίες).
VIII. αξιοπρεπής στάση απέναντι στη γνώμη των άλλων (προσοχή, σεβασμός, ανοχή).
IX. ακριβολογία.
X. αντικειμενική σκέψη.
XI. Αποφυγή της γενίκευσης, αλλά και της άστοχης απλοποίησης.
XII. πραγματική θέληση για επικοινωνία, ειλικρίνεια. Όταν οι διαλεγόμενοι δεν έχουν καμία διάθεση να πεισθούν, ακολουθούν τη διαβόητη τακτική «ου με πείσεις, καν με πείσεις»(=δεν θα με πείσεις, κι αν ακόμη με πείσεις).
: Πότε δεν μπορεί να διεξαχθεί διάλογος :
I. όταν υπάρχει αντιδικία.
II. όταν ο διάλογος προσωποποιείται και πάει να μετατραπεί σε διένεξη.
III. όταν δεν υπάρχει διαλεκτική αντίσταση στη γνώμη που διατυπώνουμε και ο συζητητής συμφωνεί εύκολα μαζί μας.
IV. όταν οι συνομιλητές δεν είναι του ίδιου πνευματικού επιπέδου.
V. όταν διαπιστώνεται διαφορετική γλωσσική αγωγή.
VI. όταν οι διαλεγόμενοι κατέχονται από εχθρικά προς το διάλογο στοιχεία, όπως μισαλλοδοξία, μικρόνοια, προλήψεις, φανατισμός.
: Μέθοδος διαλόγου : η πειθώ. Ο διάλογος προχωράει μέσω της πειθούς. Αυτός που συμμετέχει στο διάλογο προσπαθεί να πείσει για τις ιδέες του, κρίνοντας και τις ιδέες των συνομιλητών του. Παράλληλα θέτει και τις δικές του απόψεις στην κρίση των άλλων. Κρίνει δηλαδή και κρίνεται. Όπλα του είναι η λογική, η εμπειρία, η νηφάλια παρατήρηση της πραγματικότητας και η γνώση. Με αυτά προσπαθεί να πείσει τους συνομιλητές του για την ορθότητα των ιδεών του.
: Στόχος : η κατάκτηση της αλήθειας. Δεν είναι εύκολο να κατακτήσει κανείς την αλήθεια σε όλος της το πλάτος και βάθος. Υπάρχουν πλευρές της που είτε τις αγνοούμε είτε τις έχουμε παρερμηνεύσει. Γι’ αυτό έχουμε ανάγκη από την σκέψη, τον έλεγχο και τη γνώση του άλλου.
: Η σημασία / προσφορά του διαλόγου :
Α. για το άτομο :
I. αφυπνίζει το πνεύμα, κρατά το άτομο σε εγρήγορση.
II. ευνοεί την ομαλή ένταξη του ατόμου στην κοινωνία (κοινωνικοποίηση και εξομάλυνση κοινωνικών διαφορών).
III. οδηγεί στην αυτογνωσία.
IV. συντελεί στην ψυχολογική ισορροπία (απαλλάσσει το άτομο από το αίσθημα της μοναξιάς, την εσωστρέφεια, επιλύει συναισθηματικής φύσεως προβλήματα).
Β. για την κοινωνία :
I. για την παιδαγωγική, αποτελεί είδος διδακτικής μεθόδου που επιτρέπει την καλύτερη εμπέδωση και αφομοίωση των θεμάτων που συζητιούνται.
II. αποφεύγονται οι φανατισμοί, οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις, οι ανταγωνισμοί, ο δογματισμός, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται η κοινωνική γαλήνη και ομαλότητα. Τα άτομα συνεργάζονται ομαλά, αναπτύσσουν ορθές διαπροσωπικές σχέσεις και προωθούν το κοινωνικό συμφέρον.
III. επέρχεται υλική πρόοδος και οικονομική ανάπτυξη( τα άτομα συνεργάζονται ομαλά, χωρίς διενέξεις και προβλήματα)
IV. επικρατεί πολιτική ηρεμία, γιατί με το διάλογο πετυχαίνεται η συναίνεση των κομμάτων, κατοχυρώνονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, απονέμεται κοινωνική δικαιοσύνη και επικρατεί αξιοκρατία.
V. διευκολύνονται οι πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ των λαών(πνευματικά ρεύματα και καλλιτεχνικές αντιλήψεις προωθούνται με το διάλογο).
VI. αποβάλλονται οι ακραίες εθνικιστικές αντιλήψεις και οι λαοί συνεργάζονται για όλα τα παγκόσμια προβλήματα, όπως το οικολογικό, οι πόλεμοι, η τρομοκρατία, η πείνα και η αθλιότητα του τρίτου κόσμου.
: Τα αίτια εκφυλισμού του διαλόγου στην εποχή μας :
I. η έλλειψη χρόνου (τρόπος ζωής, κυνήγι του κέρδους και της επαγγελματικής καταξίωσης).
II. η απομόνωση του ατόμου(δημιουργία τεράστιων πόλεων, απώλεια της οντότητας / διαφορετικότητας του ατόμου μέσα στο ανώνυμο πλήθος, εκούσιος εγκλεισμός του ανθρώπου στον εαυτό του [εξαιτίας της ολοένα αυξανόμενης εγκληματικότητας], αδιαφορία για το συνάνθρωπο,).
III. η συνεχής αναζήτηση της πληρότητας με την αγορά καταναλωτικών αγαθών.
IV. η κυριαρχία των Μ. Μ.Ε.
V. η φθορά της γλώσσας ( ο αυταρχικός και μονοδιάστατος χαρακτήρας της εκπαίδευσης και η ευρύτερη αγωγή δεν ευνοούν τη διαφορετικότητα στις απόψεις και την προώθηση ενός γόνιμου και ουσιαστικού διαλόγου).
Επιμέρους θέματα :
: διάλογος και δημοκρατία : ο διάλογος είναι συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας. Σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα τα προβλήματα επιλύονται μέσω του διαλόγου. Η διακυβέρνηση μιας δημοκρατικής χώρας ασκείται μέσα από το διάλογο που αναπτύσσεται στο πλαίσιο των δημοκρατικών θεσμών : η βουλή νομοθετεί μετά από διάλογο, η κυβέρνηση ασκεί εξουσία μέσα από το διάλογο (υπουργικό συμβούλιο), η κυβέρνηση ελέγχεται μέσα από την κριτική και το διάλογο με τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο διάλογος αυτός δεν είναι πάντα ειδυλλιακός. Ούτε οδηγεί πάντα σε λύσεις. Συχνά συνοδεύεται από οξύτητες, εμπάθειες, και μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις. Ωστόσο είναι μονόδρομος για την επίλυση προβλημάτων, καθώς δεν έχουμε άλλο εναλλακτικό για να λύσουμε τις διαφορές μας.
(Αλλά και διάλογος χωρίς δημοκρατία δεν υφίσταται : μόνο μέσα από τις αρχές που
. αυτή πρεσβεύει (ελευθερία του λόγου, της σκέψης), το άτομο μπορεί να εκφράσει τις
. σκέψεις, τις ιδέες του ανεμπόδιστα, «χωρίς φόβο και χωρίς πάθος»).
: διάλογος και επιστήμη: η επιστημονική γνώση αναπτύσσεται χάρη στο διάλογο. Τα επιστημονικά συνέδρια λόγου χάρη είναι ένα ανοιχτό βήμα διαλόγου. Ο επιστήμονας παρουσιάζει μια ανακάλυψη ή τα πορίσματα της έρευνάς του και τα θέτει στην κρίση και την κριτική των συναδέλφων του, για να επαληθευτούν τα πορίσματα του, να τροποποιηθούν ή να καταρριφθούν. Έτσι προχωρά η επιστημονική έρευνα.
: διάλογος και τέχνη : ο καλλιτέχνης δεν αρκεί να έχει μόνο ταλέντο. Χρειάζεται να έχει συνεχή διάλογο με τη σκέψη και τα δημιουργήματα των ομοτέχνων του. Αν θεωρήσει ότι μπορεί να αυτάρκης, θα μείνει στη μετριότητα. Αλλά και ο αποδέκτης της τέχνης μπορεί να διαλέγεται με το αντικείμενο τέχνης (βιβλίο, πίνακας ζωγραφικής, γλυπτό, κινηματογράφος κ.τ.λ.)., καθώς πολλές φορές η επαφή μαζί του προκαλεί διάφορα συναισθήματα και ενίοτε αναπτύσσεται μια άδηλη εσωτερική σχέση (ταύτιση με το αντικείμενο ή το δημιουργό του, συγκίνηση …).
: διάλογος και εκπαίδευση : απαραίτητη προϋπόθεση για μια δημοκρατική εκπαίδευση είναι ο διάλογος: το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να επιδιώκει το διάλογο με την επιστημονική κοινότητα, με εκπροσώπους των καθηγητών, των γονιών, αλλά και των μαθητών για την εκπαιδευτική πολιτική του και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προτίθεται να εφαρμόσει · στο δημοκρατικό σχολείο ο διευθυντής πρέπει να βρίσκεται σε διάλογο με τους καθηγητές και τα συμβούλια των μαθητών για να αντιμετωπίζονται τα προβλήματα και να ασκείται απρόσκοπτα η εκπαιδευτική δραστηριότητα. Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει η εκπαιδευτική μέθοδος του καθηγητή να στηρίζεται στο διάλογο ανάμεσα σ’ αυτόν και τους μαθητές. Όταν τα μάθημα είναι ο μονόλογος του καθηγητή, τότε η ωφέλεια για τους μαθητές είναι ελάχιστη. Ο διάλογος οδηγεί όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στην κοινωνικοποίηση και την αυτογνωσία.
Κλειώ Περηφανου
Ορισμός : είναι η συνομιλία /συζήτηση μεταξύ δύο ή περισσότερων ανθρώπων για ένα συγκεκριμένο θέμα. Σκοπός του η τυπική πληροφόρηση ή η προσπάθεια για βαθύτερη επικοινωνία με στόχο την αναζήτηση της αλήθειας.
: Είδη : 1. λογοτεχνικός διάλογος
2.εσωτερικός (διάλογος με τον εαυτό μας),
3. επιστημονικός διάλογος (ανάμεσα στις επιστήμες και τους φορείς τους),
4. πολιτικός,
5.διακρατικός,
6. θρησκευτικός (ανάμεσα σε θρησκείες),
7. διδακτικός (με σκοπό τη διδαχή),
8.φιλοσοφικός
9. καθημερινός κ.λ.π.
: Προϋποθέσεις για ένα εποικοδομητικό διάλογο :
I. να υπάρχει κοινή γλώσσα ανάμεσα στους διαλεγομένους(όμοιο περίπου μορφωτικό επίπεδο, για ειδικά, όχι κοινωνικά θέματα).
II. αυτοπειθαρχία.
III. Ενημέρωση για το θέμα που συζητείται.
IV. αποδοχή του πολλαπλού χαραχτήρα της αλήθειας (η αλήθεια έχει πολλές όψεις).
V. κατοχύρωση της ελευθερίας έκφρασης σε όλα τα επίπεδα της ατομικής και κοινωνικής ζωής.
VI. αποφυγή βιασύνης στην εξαγωγή συμπερασμάτων.
VII. αποπροσωποποίηση (αποτρέπει τις διενέξεις και τις λογομαχίες).
VIII. αξιοπρεπής στάση απέναντι στη γνώμη των άλλων (προσοχή, σεβασμός, ανοχή).
IX. ακριβολογία.
X. αντικειμενική σκέψη.
XI. Αποφυγή της γενίκευσης, αλλά και της άστοχης απλοποίησης.
XII. πραγματική θέληση για επικοινωνία, ειλικρίνεια. Όταν οι διαλεγόμενοι δεν έχουν καμία διάθεση να πεισθούν, ακολουθούν τη διαβόητη τακτική «ου με πείσεις, καν με πείσεις»(=δεν θα με πείσεις, κι αν ακόμη με πείσεις).
: Πότε δεν μπορεί να διεξαχθεί διάλογος :
I. όταν υπάρχει αντιδικία.
II. όταν ο διάλογος προσωποποιείται και πάει να μετατραπεί σε διένεξη.
III. όταν δεν υπάρχει διαλεκτική αντίσταση στη γνώμη που διατυπώνουμε και ο συζητητής συμφωνεί εύκολα μαζί μας.
IV. όταν οι συνομιλητές δεν είναι του ίδιου πνευματικού επιπέδου.
V. όταν διαπιστώνεται διαφορετική γλωσσική αγωγή.
VI. όταν οι διαλεγόμενοι κατέχονται από εχθρικά προς το διάλογο στοιχεία, όπως μισαλλοδοξία, μικρόνοια, προλήψεις, φανατισμός.
: Μέθοδος διαλόγου : η πειθώ. Ο διάλογος προχωράει μέσω της πειθούς. Αυτός που συμμετέχει στο διάλογο προσπαθεί να πείσει για τις ιδέες του, κρίνοντας και τις ιδέες των συνομιλητών του. Παράλληλα θέτει και τις δικές του απόψεις στην κρίση των άλλων. Κρίνει δηλαδή και κρίνεται. Όπλα του είναι η λογική, η εμπειρία, η νηφάλια παρατήρηση της πραγματικότητας και η γνώση. Με αυτά προσπαθεί να πείσει τους συνομιλητές του για την ορθότητα των ιδεών του.
: Στόχος : η κατάκτηση της αλήθειας. Δεν είναι εύκολο να κατακτήσει κανείς την αλήθεια σε όλος της το πλάτος και βάθος. Υπάρχουν πλευρές της που είτε τις αγνοούμε είτε τις έχουμε παρερμηνεύσει. Γι’ αυτό έχουμε ανάγκη από την σκέψη, τον έλεγχο και τη γνώση του άλλου.
: Η σημασία / προσφορά του διαλόγου :
Α. για το άτομο :
I. αφυπνίζει το πνεύμα, κρατά το άτομο σε εγρήγορση.
II. ευνοεί την ομαλή ένταξη του ατόμου στην κοινωνία (κοινωνικοποίηση και εξομάλυνση κοινωνικών διαφορών).
III. οδηγεί στην αυτογνωσία.
IV. συντελεί στην ψυχολογική ισορροπία (απαλλάσσει το άτομο από το αίσθημα της μοναξιάς, την εσωστρέφεια, επιλύει συναισθηματικής φύσεως προβλήματα).
Β. για την κοινωνία :
I. για την παιδαγωγική, αποτελεί είδος διδακτικής μεθόδου που επιτρέπει την καλύτερη εμπέδωση και αφομοίωση των θεμάτων που συζητιούνται.
II. αποφεύγονται οι φανατισμοί, οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις, οι ανταγωνισμοί, ο δογματισμός, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται η κοινωνική γαλήνη και ομαλότητα. Τα άτομα συνεργάζονται ομαλά, αναπτύσσουν ορθές διαπροσωπικές σχέσεις και προωθούν το κοινωνικό συμφέρον.
III. επέρχεται υλική πρόοδος και οικονομική ανάπτυξη( τα άτομα συνεργάζονται ομαλά, χωρίς διενέξεις και προβλήματα)
IV. επικρατεί πολιτική ηρεμία, γιατί με το διάλογο πετυχαίνεται η συναίνεση των κομμάτων, κατοχυρώνονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, απονέμεται κοινωνική δικαιοσύνη και επικρατεί αξιοκρατία.
V. διευκολύνονται οι πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ των λαών(πνευματικά ρεύματα και καλλιτεχνικές αντιλήψεις προωθούνται με το διάλογο).
VI. αποβάλλονται οι ακραίες εθνικιστικές αντιλήψεις και οι λαοί συνεργάζονται για όλα τα παγκόσμια προβλήματα, όπως το οικολογικό, οι πόλεμοι, η τρομοκρατία, η πείνα και η αθλιότητα του τρίτου κόσμου.
: Τα αίτια εκφυλισμού του διαλόγου στην εποχή μας :
I. η έλλειψη χρόνου (τρόπος ζωής, κυνήγι του κέρδους και της επαγγελματικής καταξίωσης).
II. η απομόνωση του ατόμου(δημιουργία τεράστιων πόλεων, απώλεια της οντότητας / διαφορετικότητας του ατόμου μέσα στο ανώνυμο πλήθος, εκούσιος εγκλεισμός του ανθρώπου στον εαυτό του [εξαιτίας της ολοένα αυξανόμενης εγκληματικότητας], αδιαφορία για το συνάνθρωπο,).
III. η συνεχής αναζήτηση της πληρότητας με την αγορά καταναλωτικών αγαθών.
IV. η κυριαρχία των Μ. Μ.Ε.
V. η φθορά της γλώσσας ( ο αυταρχικός και μονοδιάστατος χαρακτήρας της εκπαίδευσης και η ευρύτερη αγωγή δεν ευνοούν τη διαφορετικότητα στις απόψεις και την προώθηση ενός γόνιμου και ουσιαστικού διαλόγου).
Επιμέρους θέματα :
: διάλογος και δημοκρατία : ο διάλογος είναι συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας. Σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα τα προβλήματα επιλύονται μέσω του διαλόγου. Η διακυβέρνηση μιας δημοκρατικής χώρας ασκείται μέσα από το διάλογο που αναπτύσσεται στο πλαίσιο των δημοκρατικών θεσμών : η βουλή νομοθετεί μετά από διάλογο, η κυβέρνηση ασκεί εξουσία μέσα από το διάλογο (υπουργικό συμβούλιο), η κυβέρνηση ελέγχεται μέσα από την κριτική και το διάλογο με τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο διάλογος αυτός δεν είναι πάντα ειδυλλιακός. Ούτε οδηγεί πάντα σε λύσεις. Συχνά συνοδεύεται από οξύτητες, εμπάθειες, και μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις. Ωστόσο είναι μονόδρομος για την επίλυση προβλημάτων, καθώς δεν έχουμε άλλο εναλλακτικό για να λύσουμε τις διαφορές μας.
(Αλλά και διάλογος χωρίς δημοκρατία δεν υφίσταται : μόνο μέσα από τις αρχές που
. αυτή πρεσβεύει (ελευθερία του λόγου, της σκέψης), το άτομο μπορεί να εκφράσει τις
. σκέψεις, τις ιδέες του ανεμπόδιστα, «χωρίς φόβο και χωρίς πάθος»).
: διάλογος και επιστήμη: η επιστημονική γνώση αναπτύσσεται χάρη στο διάλογο. Τα επιστημονικά συνέδρια λόγου χάρη είναι ένα ανοιχτό βήμα διαλόγου. Ο επιστήμονας παρουσιάζει μια ανακάλυψη ή τα πορίσματα της έρευνάς του και τα θέτει στην κρίση και την κριτική των συναδέλφων του, για να επαληθευτούν τα πορίσματα του, να τροποποιηθούν ή να καταρριφθούν. Έτσι προχωρά η επιστημονική έρευνα.
: διάλογος και τέχνη : ο καλλιτέχνης δεν αρκεί να έχει μόνο ταλέντο. Χρειάζεται να έχει συνεχή διάλογο με τη σκέψη και τα δημιουργήματα των ομοτέχνων του. Αν θεωρήσει ότι μπορεί να αυτάρκης, θα μείνει στη μετριότητα. Αλλά και ο αποδέκτης της τέχνης μπορεί να διαλέγεται με το αντικείμενο τέχνης (βιβλίο, πίνακας ζωγραφικής, γλυπτό, κινηματογράφος κ.τ.λ.)., καθώς πολλές φορές η επαφή μαζί του προκαλεί διάφορα συναισθήματα και ενίοτε αναπτύσσεται μια άδηλη εσωτερική σχέση (ταύτιση με το αντικείμενο ή το δημιουργό του, συγκίνηση …).
: διάλογος και εκπαίδευση : απαραίτητη προϋπόθεση για μια δημοκρατική εκπαίδευση είναι ο διάλογος: το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να επιδιώκει το διάλογο με την επιστημονική κοινότητα, με εκπροσώπους των καθηγητών, των γονιών, αλλά και των μαθητών για την εκπαιδευτική πολιτική του και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προτίθεται να εφαρμόσει · στο δημοκρατικό σχολείο ο διευθυντής πρέπει να βρίσκεται σε διάλογο με τους καθηγητές και τα συμβούλια των μαθητών για να αντιμετωπίζονται τα προβλήματα και να ασκείται απρόσκοπτα η εκπαιδευτική δραστηριότητα. Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει η εκπαιδευτική μέθοδος του καθηγητή να στηρίζεται στο διάλογο ανάμεσα σ’ αυτόν και τους μαθητές. Όταν τα μάθημα είναι ο μονόλογος του καθηγητή, τότε η ωφέλεια για τους μαθητές είναι ελάχιστη. Ο διάλογος οδηγεί όχι μόνο στη γνώση, αλλά και στην κοινωνικοποίηση και την αυτογνωσία.
Κλειώ Περηφανου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου