Κοινωνική και πολιτική αγωγή. Κεφάλαιο 1

 

Α. Το άτομο ως κοινωνικό ον

• Ο άνθρωπος είναι “φύσει κοινωνικό ον” (Αριστοτέλης).

• Δεν μπορεί να ζήσει απομονωμένος — χρειάζεται άλλους ανθρώπους για επιβίωση, συνεργασία, ανάπτυξη.

• Η κοινωνική ζωή προσφέρει:

  • Ασφάλεια

  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων

  • Πολιτισμό και κοινές αξίες

---

Β. Τι είναι κοινωνία

• Ομάδα ανθρώπων που ζουν μαζί, συνεργάζονται και μοιράζονται κανόνες, αξίες και στόχους.

• Η κοινωνία μεταβιβάζει τον πολιτισμό από γενιά σε γενιά.

• Κάθε κοινωνία έχει:

  • Κανόνες (νόμοι, ήθη, έθιμα)

  • Θεσμούς (οικογένεια, σχολείο, πολιτεία, θρησκεία)

  • Ρόλους (μαθητής, γονιός, πολίτης κ.λπ.)

---

Γ. Πολιτισμός

• Το σύνολο των ιδεών, αξιών, εθίμων, γνώσεων και δημιουργιών ενός λαού.

• Εκφράζει τον τρόπο που ζουν οι άνθρωποι.

• Υλικός πολιτισμός: σπίτια, εργαλεία, τεχνολογία.

• Άυλος πολιτισμός: γλώσσα, τέχνη, θρησκεία, ήθη.

---

Δ. Ατομική και κοινωνική συμπεριφορά

• Ατομική συμπεριφορά: πράξεις και στάσεις ενός ατόμου.

• Κοινωνική συμπεριφορά: πράξεις που επηρεάζουν τους άλλους και την κοινωνία.

• Η κοινωνία επηρεάζει τη συμπεριφορά μας μέσω:

  • Οικογένειας

  • Σχολείου

  • Φίλων

  • Μέσων ενημέρωσης

---

Ε. Το άτομο και η κοινωνία

• Το άτομο διαμορφώνεται μέσα στην κοινωνία αλλά και συμβάλλει στη διαμόρφωσή της.

• Υπάρχει αλληλεπίδραση:

  • Η κοινωνία επηρεάζει τις αξίες και τη συμπεριφορά μας.

  • Το άτομο, με τις πράξεις του, μπορεί να αλλάξει την κοινωνία.

---

💬 2️⃣ Φύλλο Εργασίας

Ονοματεπώνυμο: ___________________________

Ημερομηνία: _______________

---

Μέρος Α – Κατανόηση

1. Τι σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι «φύσει κοινωνικό ον»;

   ---

2. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά μιας κοινωνίας;

   ---

3. Ποια η διαφορά ανάμεσα στον πολιτισμό και την κοινωνία;

   ---

4. Γράψε δύο παραδείγματα υλικού πολιτισμού και δύο άυλου πολιτισμού.
   Υλικός: ___________________________
   Άυλος: ___________________________

5. Πώς επηρεάζει η κοινωνία τη συμπεριφορά σου;
   (σκέψου την οικογένεια, το σχολείο, τους φίλους…)

   ---

---

Μέρος Β – Εφαρμογή / Δημιουργική Δραστηριότητα

6. Ζωγράφισε ή γράψε σε λίγες λέξεις ένα δίκτυο κοινωνικών ομάδων στις οποίες ανήκεις (π.χ. οικογένεια, σχολείο, αθλητική ομάδα).

7. Σκέψου μια κατάσταση όπου η ατομική σου συμπεριφορά επηρέασε θετικά ή αρνητικά την ομάδα. Τι έμαθες από αυτό;

   ---

8. Ομαδική εργασία:
   Φτιάξτε ένα “σύννεφο λέξεων” με ό,τι σημαίνει για εσάς η κοινωνία (π.χ. φιλία, συνεργασία, εμπιστοσύνη, δικαιοσύνη…).

---

Μέρος Γ – Κριτική σκέψη

9. Πιστεύεις ότι η κοινωνία διαμορφώνει το άτομο ή το άτομο την κοινωνία;
   ➜ Εξήγησε τη γνώμη σου με ένα παράδειγμα.

   ---

10. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σου κάποιο σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα; Μπορούμε να συμμετέχουμε για να αλλάξουμε τα πράγματα; 

Είναι όλες οι κοινωνίες ίδιες; 

	Κοινωνία / Ομάδα Περίοδος / Τόπος Κύρια χαρακτηριστικά κοινωνικής οργάνωσης Τσατάλ Χογιούκ (Νεολιθική κοινότητα, Μ. Ανατολή, ~7000 π.Χ.) Πρώιμη γεωργική κοινωνία. Κατοικίες χωρίς δρόμους, ίσα σπίτια, κοινή αποθήκευση τροφής. Ισοτιμία φύλων, απουσία ιεραρχίας. Μπονόμπο (Bonobo) – είδος ανθρωποειδών πιθήκων στην Κεντρική Αφρική Ζουν σε ομάδες με μητριαρχική δομή, έμφαση στη συνεργασία και ειρήνη. Λύνουν συγκρούσεις με κοινωνική επαφή, όχι βία. Αυτόχθονες Αμερικανοί (π.χ. Ιροκέζοι) Οργάνωση σε συνομοσπονδίες φυλών, συλλογική λήψη αποφάσεων, σεβασμός στη φύση και στους προγόνους. Ινουίτ (Εσκιμώοι) – Αρκτικός Κύκλος Μικρές κοινότητες, συλλογική επιβίωση, αλληλοβοήθεια, κοινή χρήση αγαθών, ισότητα και αλληλεγγύη. Ικαρία του 16ου αιώνα Πολύπλοκη κοινωνία με ιεραρχία, θρησκευτικούς ηγέτες,