Είδη δευτερευουσών προτάσεων

 

---

1. Ονοματικές και επιρρηματικές προτάσεις

• Υπάρχουν δευτερεύουσες προτάσεις που έχουν ρόλο ανάλογο με ουσιαστικό, επίθετο ή αντωνυμία — δηλαδή λειτουργούν ως ονοματικές.

• Αυτές οι προτάσεις εξαρτώνται από μια άλλη πρόταση και μπορούν να παίζουν ρόλο υποκειμένου, αντικειμένου ή προσδιορισμού.

• Αυτές ονομάζονται δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις όταν λειτουργούν ως ονόματα.

• Άλλες προτάσεις χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί — δίνουν πληροφορίες για τον τόπο, το χρόνο, την αιτία, τον σκοπό, την προϋπόθεση ή το αποτέλεσμα της ενέργειας της κύριας πρότασης. Ονομάζονται δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις.

2. Ειδικές (ονοματικές) προτάσεις

• Οι ειδικές προτάσεις είναι μια κατηγορία δευτερευουσών ονοματικών προτάσεων.

• Συνήθως εξαρτώνται από ρήματα όπως λέω, δείχνω, δηλώνω, γνωρίζω, νομίζω κ.ά. ή από ονόματα όπως είδηση, γεγονός με ανάλογη σημασία.

• Εισάγονται με ειδικούς συνδέσμους όπως ότι, πως, που.

• Χρησιμοποιούνται κυρίως ως αντικείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτώνται, μερικές φορές και ως υποκείμενο (σε απρόσωπα ρήματα) ή ως επεξήγηση ενός ουσιαστικού.

3. Βουλητικές προτάσεις

• Οι βουλητικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που εισάγονται με το μόριο να.

• Χρησιμεύουν συνήθως για να συμπληρώσουν το νόημα ενός ρήματος, όπως θέλω, πρέπει, οφείλω, μπορώ, αισθάνομαι κ.ά.

• Μπορούν να έχουν ρόλο αντικειμένου ή υποκειμένου του ρήματος από το οποίο εξαρτώνται, ή να επεξηγούν κάποιο όνομα από το οποίο εξαρτώνται.

4. Ενδοιαστικές προτάσεις

• Οι ενδοιαστικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που εισάγονται με διστακτικούς συνδέσμους όπως μη, να μη, μήπως.

• Εκφράζουν έναν ενδοιασμό, αμφιβολία ή φόβο για κάποιο δυσάρεστο ενδεχόμενο.

• Συνήθως εξαρτώνται από ρήματα όπως φοβάμαι, ανησυχώ, υποπτεύομαι ή αντίστοιχες φράσεις.

• Η θέση τους στο λόγο είναι συνήθως ως αντικείμενο ή — στην περίπτωση απρόσωπων ρημάτων — ως υποκείμενο