| Ονοματικές προτάσεις (ειδικές, βουλητικές,ενδοιαστικές, πλάγιες ερωτηματικές, αναφορικές) |
| Επιρρηματικές προτάσεις (αιτιολογικές, τελικές, αποτελεσματικές ή συμπερασματικές, υποθετικές,εναντιωματικές και παραχωρητικές, χρονικές, αναφορικές) |
Παρατακτική σύνδεση (ισοδύναμες προτάσεις)
Οι προτάσεις συνδέονται με παρατακτικούς συνδέσμους όπως και, αλλά, ή, μα, όμως, ούτε, μήτε, είτε…είτε, όχι μόνο…αλλά και κ.ά.
Παραδείγματα:
Η Φανή πήρε το φάρμακό της και ξεκίνησε για τη δουλειά.
Έβλεπε το κύμα κι ερχόταν καταπάνω του.
Πλησίασαν στην πλατεία φοιτητές και φώναζαν συνθήματα κατά της κυβέρνησης.
Μη διαβάζεις τα μαθήματά σου και θα δεις τι βαθμούς θα πάρεις.
Στην τελετή ήταν και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος της Βουλής.
Κάνει τον νοικοκύρη κι όλα στο σπίτι του είναι άνω κάτω.
2. Υποτακτική σύνδεση (δευτερεύουσες προτάσεις)
Μία πρόταση εξαρτάται από άλλη και εισάγεται με υποτακτικούς συνδέσμους, αναφορικές αντωνυμίες ή αναφορικά επιρρήματα.
α) Ονοματικές προτάσεις
(λειτουργούν σαν υποκείμενο ή αντικείμενο)
Ξέρω πολύ καλά ότι ο Γιώργος θα έρθει στην ώρα του.
Λέγεται ότι ο καιρός θα χαλάσει.
Προχθές στο σχολείο μας βγήκε μια φήμη, ότι θα μας επισκεφθεί ο υπουργός.
Οι καθηγητές της Β΄ τάξης δεν μπορούν να λύσουν τις ασκήσεις των μαθηματικών.
Δεν είναι δυνατό να δουλεύει κάθε μέρα από το πρωί ως το βράδυ.
Ο Φάνης ζούσε με μια ελπίδα, να γυρίσει στην πατρίδα του.
Θέλει πάντα να μην είναι μόνος του.
Ήθελε να ήταν μικρός να έπαιζε στη γειτονιά του.
β) Αιτιολογικές προτάσεις
(εκφράζουν αιτία)
Μη στενοχωριέσαι, γιατί θα είναι όλα εύκολα.
γ) Τελικές προτάσεις
(εκφράζουν σκοπό)
Έφυγε γρήγορα, για να φέρει το τετράδιό του.
δ) Αποτελεσματικές προτάσεις
(εκφράζουν αποτέλεσμα)
Τα αυτοκίνητα πήγαιναν τόσο αργά, που έμοιαζαν σταματημένα.
Του δόθηκαν τόσες λίγες ευκαιρίες, ώστε να μην μπορεί να κάνει τίποτα.
ε) Υποθετικές προτάσεις
(εκφράζουν προϋπόθεση)
Αν του μιλήσεις, θα σ’ ακούσει.
Αν είχαμε φτάσει νωρίς, θα είχαμε προλάβει τα αδέλφια σου.
στ) Αντιθετικές / παραχωρητικές προτάσεις
(εκφράζουν αντίθεση ή παραχώρηση)
Ενώ δεν ήταν ιδιαίτερα έξυπνος, είχε πάντοτε στη ζωή του επιτυχίες.
Θα περάσεις να τον δεις, που να χαλάσει ο κόσμος.
ζ) Χρονικές προτάσεις
(εκφράζουν χρόνο)
Καθώς προχωρούσε αμέριμνος στον δρόμο, ήρθε ξαφνικά επάνω του ένα σπουργίτι.
Όποτε μπαίνει στην τάξη ο Γιώργος, η Ανθή γελάει.
η) Αναφορικές προτάσεις
(εισάγονται με που, όποιος, όπου, κ.ά. και λειτουργούν ως επίθετα)
Τα βιβλία της βιβλιοθήκης που είναι άδετα στάλθηκαν για βιβλιοδεσία.
Τα βιβλία της βιβλιοθήκης, που είναι άδετα, στάλθηκαν για βιβλιοδεσία.
Όλοι οι μαθητές της Β’ τάξης που έχουν πρόβλημα στην ορθογραφία κάνουν ενισχυτική διδασκαλία.
Όλοι οι μαθητές της Β’ τάξης, που έχουν πρόβλημα στην ορθογραφία, κάνουν ενισχυτική διδασκαλία.
Οι ασθενείς που πάσχουν από ανίατες ασθένειες αναπτύσσουν αμυντικές δυνάμεις.
Οι ασθενείς, που πάσχουν από ανίατες ασθένειες, αναπτύσσουν αμυντικές δυνάμεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου