Τεχνικές και είδη αφήγησης στην Οδύσσεια

 

Είδη αφήγησης (ανάλογα με τον τρόπο που μιλά ο αφηγητής)

1. Αφήγηση σε α΄ πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη / αυτοδιηγητική)

   • Ο αφηγητής συμμετέχει στην ιστορία.

   • Παράδειγμα: όταν ο ίδιος ο Οδυσσέας αφηγείται στους Φαίακες τις περιπέτειές του (ραψωδίες i–μ).

2. Αφήγηση σε γ΄ πρόσωπο (ετεροδιηγητική)

   • Ο αφηγητής δεν είναι πρόσωπο της ιστορίας, διηγείται «απ’ έξω».

   • Παράδειγμα: το μεγαλύτερο μέρος των ραψωδιών α–η.

3. Ομοδιηγητική / Ετεροδιηγητική (πιο τεχνικός διαχωρισμός)

   • Ομοδιηγητική: ο αφηγητής είναι και ήρωας.

   • Ετεροδιηγητική: ο αφηγητής είναι απών από την πλοκή.

---

Τεχνικές αφήγησης

1. In medias res

   • Η αφήγηση αρχίζει «στη μέση των πραγμάτων».

   • Στην Οδύσσεια, δεν ξεκινά από την άλωση της Τροίας αλλά όταν ο Οδυσσέας βρίσκεται ήδη στο νησί της Καλυψώς.

2. Αναδρομή (αναληπτική αφήγηση)

   • Επιστροφή σε γεγονότα του παρελθόντος.

   • Παράδειγμα: οι διηγήσεις του Οδυσσέα στους Φαίακες για τους Λωτοφάγους, τον Κύκλωπα, τη Σκύλλα κ.ά.

3. Προληπτική αφήγηση (προοικονομία)

   • Μια υπόνοια ή προαναγγελία μελλοντικών γεγονότων.

   • Παράδειγμα: οι χρησμοί, οι προφητείες των μάντεων.

4. Περιγραφές

   • Στάσεις μέσα στο αφήγημα για να παρουσιαστεί τόπος, πρόσωπο, αντικείμενο.

   • Παράδειγμα: η περιγραφή του παλατιού του Αλκίνοου.

5. Διάλογος / Μονόλογος

   • Ζωντανεύουν την αφήγηση, δίνουν ρεαλισμό και δραματικότητα.

   • Π.χ. οι συνομιλίες Αθηνάς–Τηλέμαχου, Οδυσσέα–Πηνελόπης.

6. Επίκληση στη Μούσα

   • Τυπικό γνώρισμα του έπους: ο ποιητής ζητά βοήθεια για να διηγηθεί το θέμα.

7. Επικά επίθετα και τυπικές εκφράσεις

   • Σταθερές περιγραφές («πολύτροπος Οδυσσέας», «ροδοδάκτυλη Ηώ»), που βοηθούν στη μνήμη και στον ρυθμό