Περικλέους Επιτάφιος παράγραφος 37

 Ποια πολιτεύματα γνωρίζετε; 

Στην πολιτική επιστήμη, τα πολιτεύματα χωρίζονται ανάλογα με το ποιος ασκεί την εξουσία και πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Βασικός τύπος	Ποιος κυβερνά	Παραδείγματα
Μοναρχία	Ένας (μονάρχης, βασιλιάς ή αυτοκράτορας)	Μεγάλη Βρετανία, Σαουδική Αραβία
Ολιγαρχία / Αριστοκρατία	Λίγοι (πλούσιοι, ισχυροί ή «άριστοι»)	αρχαία Σπάρτη, ολιγαρχίες σε μεσαιωνικές πόλεις
Δημοκρατία	Οι πολλοί (ο λαός)	Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία
Δικτατορία / Αυταρχικό καθεστώς	Ένας ή λίγοι χωρίς λαϊκή νομιμοποίηση	Βόρεια Κορέα, χούντες, απολυταρχικά καθεστώτα
Θεοκρατία	Η εξουσία ασκείται στο όνομα του Θεού	Ιράν, Βατικανό (ιδιότυπα

 Κύρια χαρακτηριστικά κάθε πολιτεύματος

 Μοναρχία

• Κληρονομική εξουσία (βασιλιάς, αυτοκράτορας).

• Ο αρχηγός του κράτους δεν εκλέγεται από τον λαό.

• Υπάρχουν δύο είδη:

  • Απόλυτη μοναρχία (ο μονάρχης έχει όλη την εξουσία — π.χ. παλιά Γαλλία).

  • Συνταγματική μοναρχία (ο μονάρχης είναι συμβολικός, υπάρχει εκλεγμένη κυβέρνηση — π.χ. Βρετανία, Σουηδία).

---

Ολιγαρχία / Αριστοκρατία

• Η εξουσία ανήκει σε λίγους πλούσιους ή ισχυρούς.

• Οι αποφάσεις λαμβάνονται προς όφελος των λίγων, όχι όλων.

• Συχνά συνδέεται με κοινωνικές ανισότητες και διαφθορά.

---

 Δημοκρατία

• Η εξουσία προέρχεται από τον λαό.

• Ο λαός εκλέγει τους αντιπροσώπους του (βουλευτές, κυβέρνηση).

• Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι:

  • Άμεση δημοκρατία: οι πολίτες αποφασίζουν οι ίδιοι (όπως στην αρχαία Αθήνα).

  • Αντιπροσωπευτική δημοκρατία: οι πολίτες εκλέγουν αντιπροσώπους (όπως σήμερα).

• Βασικά χαρακτηριστικά:

  • Ελευθερία και ισότητα όλων απέναντι στους νόμους.

  • Σεβασμός των δικαιωμάτων του πολίτη.

  • Διάκριση των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική).

  • Έλεγχος της εξουσίας (μέσα ενημέρωσης, σύνταγμα).

  • Συμμετοχή των πολιτών (εκλογές, διαβούλευση).

---

 Δικτατορία / Αυταρχικό καθεστώς

• Η εξουσία συγκεντρώνεται σε έναν άνθρωπο ή μικρή ομάδα.

• Δεν υπάρχουν ελεύθερες εκλογές, ούτε ελευθερία λόγου.

• Συνήθως υπάρχει λογοκρισία, καταστολή και φόβος.

---

 Θεοκρατία

• Οι θρησκευτικοί ηγέτες κυβερνούν στο όνομα του Θεού.

• Οι νόμοι βασίζονται σε ιερά κείμενα.

• Η θρησκεία καθορίζει την πολιτική, τη δικαιοσύνη και την κοινωνική ζωή.

---

 3. Ποιο πολίτευμα προτιμάμε και γιατί;

Στον σύγχρονο κόσμο, το δημοκρατικό πολίτευμα θεωρείται το πιο δίκαιο και αποτελεσματικό, όταν λειτουργεί σωστά.

Πλεονεκτήματα:

• Προστατεύει την ελευθερία του λόγου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

• Επιτρέπει συμμετοχή και έλεγχο των κυβερνώντων.

• Προάγει την ισότητα και την αξιοκρατία.

• Παρέχει νομιμότητα στην εξουσία (αποφασίζει ο λαός).

 Μειονεκτήματα:

• Μπορεί να γίνεται αργή στη λήψη αποφάσεων.

• Ορισμένες φορές παραπληροφόρηση ή αδιαφορία μειώνουν τη συμμετοχή.

• Αν δεν υπάρχει παιδεία και ενεργός πολίτης, εύκολα χειραγωγείται.

 Όπως είπε και ο Περικλής (στην παράγραφο 37 που ανέφερες):

«Το πολίτευμά μας λέγεται δημοκρατία, γιατί εξουσία δεν έχουν οι λίγοι αλλά οι πολλοί.»

1. • Στην περάγραφο να εντοπίσετε:

   • • Ποιες είναι οι βασικές ιδέες για το πολίτευμα και τη σχέση του με τους νόμους.

     • Ποια ποιότητα/χαρακτηριστικά επισημαίνει ο ομιλητής ως σημαντικά στη δημοκρατία.

   • Ποιες φράσεις «ξεχωρίζουν» («το πολίτευμα …», «η ισότητα …», «δεν μιμούμαστε άλλους …», «ελεύθερα …», «χωρίς καχυποψία …»)

2. • Ποια είναι η αξία που θεωρείτε εσείς σπουδαιότερη;

3. •  «δημοκρατία», «ισότητα», «αξιοκρατία», «νόμοι», «ελεύθερη συμπεριφορά», «σεβασμός», «δημόσιο συμφέρον».

4. 
   

5. • Ποια τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας και ποιες αρχές πρέπει να διέπουν τη δημόσια ζωή;  Πιστεύετε ότι οι ιδέες αυτές ισχύουν σήμερα; Πού βρίσκουμε αναλογίες;

   • Προεκτάσεις / διαφοροποιήσεις:

• «Γράψτε ομιλία ως σύγχρονος ομιλητής της πόλης που θα υπερασπίζεται τη δημοκρατία με βάση την παράγραφο 37».

Φύλλο Εργασίας 1 (Ομαδικό)

Ομάδα _____
Μαθητής/τρια 1: __________
Μαθητής/τρια 2: __________
Μαθητής/τρια 3: __________
Μαθητής/τρια 4: __________

Εργασία

1. Διαβάστε μαζί την παράγραφο 37 της μετάφρασης.

2. Εντοπίστε και αντιγράψτε δύο φράσεις-κλειδιά που εκφράζουν την ιδέα της ισότητας στον νόμο.

   • Φράση 1: ______________________________________________

   • Φράση 2: ______________________________________________
     Στη συνέχεια γράψτε με δικά σας λόγια τι σημαίνουν αυτές οι φράσεις.

3. Ποια είναι η διαφορά που κάνει ο ομιλητής ανάμεσα στο να «μιμούμαστε άλλους» και στο να «αποτελούμε υπόδειγμα για άλλους»; Γράψτε 3-4 προτάσεις.

4. Ποιο διαχωρισμό κάνει ο Περικλής για τη δημόσια και την ιδιωτική ζωή; Γιατί είναι αυτό σημαντικό; 

   
   

---

Φύλλο Εργασίας 2 (Ατομικό)

Α. Σύντομη γραπτή άσκηση

Γράψε μία παράγραφο (περίπου 8-10 προτάσεις) απαντώντας στις ερωτήσεις:

• Ποιες βασικές αξίες υποστηρίζει ο ομιλητής στην παράγραφο 37;

• Πώς ορίζει τη «δημοκρατία» σε αυτή την ενότητα;

• Ποια είναι η στάση που προτείνεται για τον πολίτη στο δημόσιο και στο ιδιωτικό;

Β. Λεξιλογική & γλωσσική παρατήρηση

1. Επιλέξτε έναν όρο από το κείμενο (π.χ. «πολίτευμα», «ισότητα», «αξιοκρατία», «ελευθερία») και γράψτε:

   • τον ορισμό του με απλά λόγια

   • μία πρόταση που εσείς θα φτιάξετε που να τον περιέχει

2. Εντοπίστε στο κείμενο δύο ρήματα που δείχνουν δράση/συμπεριφορά 

   Γράψτε τα, και εξηγήστε με ποιον τρόπο «ενεργούν» (τι δείχνουν) στο νόημα της παραγράφου.

Γ. Αναστοχασμός

Σκεφτείτε: Αν ήσασταν πολίτης τότε ή τώρα, ποια συμπεριφορά θα επιλέγατε για να υπηρετήσετε τις αξίες που αναφέρει η παράγραφος 37; Γράψτε 3-4 προτάσεις.