αναλυτική επεξεργασία 942-1139
Η σκηνή χωρίζεται σε τέσσερις βασικές ενότητες:
Εμφάνιση της Θεονόης (στ. 942-986)
Η ικεσία της Ελένης προς τη Θεονόη (στ. 987-1045)
Η ικεσία / επιχειρήματα του Μενέλαου (στ. 1046-1100)
Η απόφαση της Θεονόης για το μέλλον (στ. 1101-1139)
1. Η είσοδος της Θεονόης (στ. 942-986)
Η ΘΕΟΝΟΗ εμφανίζεται στη σκηνή εντυπωσιακά, συνοδευόμενη από δύο θεραπαινίδες που εξαγνίζουν τον χώρο με φωτιά και θυμίαμα — μια συμβολική ενέργεια καθαρμού και θρησκευτικής τάξης πριν τη λήψη σημαντικής απόφασης.
Ο Χορός, ο Μενέλαος και η Ελένη μένουν στη σκηνή, περιμένοντας τα νέα που φέρνει.
→ Αυτή η αρχική είσοδος τονίζει τη σημασία του προσώπου — η Θεονόη ως μάντισσα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο δράμα.
2. Λόγος της Ελένης — λογική και συναίσθημα (στ. 987-1045)
Η Ελένη ικετεύει τη Θεονόη, επιχειρηματολογώντας με δύο τρόπους:
Α) Συναισθηματικό επιχείρημα
Αναφέρεται στην κακοτυχία της, στο βάσανο που υπέστη χωρίς δική της ενοχή.
Ζητά ευσπλαχνία και να λήξουν τα δεινά της.
Β) Λογικό επιχείρημα
Υποστηρίζει πως η Θεονόη ως μάντισσα πρέπει να ενεργεί ευσεβώς και δίκαια, όχι με μεροληψία.
→ Η Ελένη χρησιμοποιεί και συναίσθημα και λογική για να πείσει — δείχνοντας πολύπλευρη προσωπικότητα και πόνο που ξεπερνά την απλή απελπισία.
3. Λόγος του Μενέλαου — ήθος και αποφασιστικότητα (στ. 1046-1100)
Ο Μενέλαος παρεμβαίνει και αυτός με δικό του λόγο, διαφορετικού ύφους από την Ελένη:
Δεν ικετεύει με συναίσθημα, αλλά επιβάλλει αποφασιστικότητα και απειλές, όπως ταιριάζει στον βασιλιά και πολεμιστή.
Δεν ζητά συμπάθεια, αλλά δικαιοσύνη και πράξη από τη Θεονόη.
Αν και λεκτικά δεν δημιουργείται ρήξη ανάμεσα σε Ελένη και Μενέλαο, ο τρόπος που επιχειρηματολογούν δείχνει διαφορετικές στρατηγικές:
η Ελένη «διαβάζει» τα συναισθήματα της Θεονόης,
ο Μενέλαος απευθύνεται στο ήθος και στη δέσμευση απέναντι στο δίκαιο.
4. Απόφαση της Θεονόης (στ. 1101-1139)
Στο τέλος της σκηνής, η Θεονόη αποφασίζει να μην αποκαλύψει τα σχέδια του Μενέλαου στον αδελφό της Θεοκλύμενο, παρά την αρχική της επιφύλαξη.
Αναθεωρεί την προηγούμενη θέση της.
Υποσχόμενη σιωπή, προτρέπει το ζευγάρι να βρει τρόπο διαφυγής.
Στην απόφασή της αυτή συνδυάζεται η ευσέβεια (δέσμευση στο δίκαιο), η ηθική ευθύνη και η υπόσχεση να βοηθήσει εκείνους που έχουν αδικηθεί.
Ο Χορός, στο τέλος, δηλώνει την υποστήριξή του στην απόφαση, συνοψίζοντας με ένα ηθικό απόφθεγμα:
«Ο άδικος ποτέ χαρά δεν βλέπει … εν τω δικαίω ελπίδες σωτηρίας» — δηλαδή, η δικαιοσύνη φέρνει τελικά σωτηρία.
ΚΥΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ & ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ
▶️ Η ηθική επιλογή
Η σκηνή αναδεικνύει το ηθικό δίλημμα:
να υπερισχύσει η προφητική τιμή και η κατάρα ενός νόμου,
ή να επικρατήσει η ευσέβεια και η δικαιοσύνη για την προστασία των αδικοχαμένων.
▶️ Δραματικός “αγώνας λόγων”
Παρόλο που Ελένη και Μενέλαος δεν αντιμάχονται μεταξύ τους, η σκηνή θυμίζει αγώνα λόγων:
δύο διαφορετικοί τρόποι πειθούς
παρέμβαση Χορού ως μεσολαβητή
τελική απόφαση με ηθικό αποτέλεσμα.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ
Θεονόη
Δίκαιη, ευσεβής, υπεύθυνη
Υπερβαίνει προσωπικά και οικογενειακά συμφέροντα για το δίκαιο.
Ελένη
Πονεμένη, λογική, εύγλωττη
Συνδυάζει συναίσθημα και λογικά επιχειρήματα.
Μενέλαος
Αποφασιστικός, δυναμικός
Προβάλλει ήθος και διεκδικητικότητα.
Χορός
Συνδέει τις θέσεις, ενισχύει ηθικά την απόφαση, σχολιάζει.
ΣΥΝΟΨΗ
Η 4η σκηνή είναι κομβική για τη μετάβαση από την απλή απελπισία στη δραματική αλλαγή:
➡️ η είσοδος της Θεονόης
➡️ η ικεσία των ηρώων
➡️ η ηθική της απόφαση
➡️ το ηθικό μήνυμα του Χορού
— όλα μαζί οδηγούν στη διευθέτηση της κρίσης του έργου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου